كشتگان تيرهبخت كفّار را كه در محلّى افتاده بودند صدا كرد و فرمود : اى فلان
قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا ، فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا
« 4 » ، سپس فرمود : به خدايى كه جانم در دست اوست سوگند كه آنها اين گفتار را از شما شنواترند .
جز اين كه توان دادن پاسخ ندارند « 5 » .
فصل
( 1 ) سؤال در قبر حقّ است ، امام صادق ( ع ) فرمود : « هر كس سه چيز را انكار كند از شيعيان ما نيست : معراج ، سؤال در قبر و شفاعت » « 6 » و تنها از كسانى كه ايمان خود را خالص كردهاند ، و آنها كه كافر محضند سؤال به عمل مىآيد و از باقى صرف نظر مىشود بدانها توجهى نمىشود . هر كس پاسخ درست دهد ، در قبرش به روح و ريحان مىرسد ، و در آخرت به بهشت نعيم در مىآيد ، امّا هنگامى كه از او سؤال مىشود دچار فشار قبر است ، و چقدر اندكند كسانى كه از فشار قبر آسودهاند . عذاب قبر بيشتر نتيجهء بدخلقى ، سخنچينى ، و بىمبالاتى نسبت به ادرار است . اين عذاب قبر كفّارهء باقيماندهء گناهان مؤمنان است ، چه پارهاى از گناهان آنها به سبب غم و غصّه و بيمارى و سختى جان كندن به هنگام مرگ بخشيده مىشود . اين گونه از اهل بيت ( ع ) روايت شده است « 7 » .
فصل
( 2 ) زنده شدن پس از مرگ حقّ است ، زيرا عدالت و حكمت خداوند اقتضا مىكند كه بندگان را نسبت به تكاليفى كه انجام دادهاند پاداش دهد ، و به وعد و
هامش
( 4 ) اعراف / 44 : . . . ما آنچه را پروردگارمان به ما وعده داده بود همه را حقّ يافتيم ، آيا شما همه آنچه را پروردگارتان به شما وعده داده بود حقّ يافتيد ؟
( 5 ) سيره ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 639 ؛ صحيح ، بخارى ، باب قتل ابو جهل ، ج 5 ، ص 97 .
( 6 ) امالى ، صدوق ، ص 177 .
( 7 ) كافى ، ج 2 ، ص 446 ؛ اعتقادات ، صدوق ، باب 16 .