7 - به محمّد ( ص ) شريعت و آيين يگانه پرستى را ياد داد ، كه فرموده است : و يعلّمك الكتاب و الحكمة . « 142 » پس علم و دانش آدم ( ع ) سبب شد كه فرشتگان بر او سجده كنند ، و مقام و منزلت او برتر از فرشتگان باشد .
دانش خضر ( ع ) موجب گرديد كه موسى و يوشع ( ع ) شاگردى او كنند ، و نسبت به او فروتنى ورزند . و اين امر از آيات قرآنى مربوط به داستان آنها استنباط مىشود .
دانش يوسف ( ع ) سبب شد كه خاندان خود را بازيابد ، و زمامدار امور يك كشور شود ، و به پيامبرى برگزيده گردد .
دانش داوود ( ع ) سبب رياست و بالا رفتن مقام او شد .
دانش سليمان ( ع ) سبب يافتن بلقيس و غلبه بر وى گرديد .
دانش عيسى ( ع ) سبب شد كه دامن پاك مادرش از تهمت زدوده شود .
دانش محمّد ( ص ) موجب آن است كه در روز رستاخيز از امّتش شفاعت كند .
راه بهشت در اختيار چهار تن است : عالم ، زاهد ، عابد و مجاهد ؛ اگر عالم در ادّعايش راستگو باشد به او حكمت و به زاهد ايمنى ، و به عابد خوف ، و به مجاهد تحسين عطا مىشود .
يكى از محقّقان « 143 » مىگويد : عالمان سه دستهاند : دستهاى خدا شناسند ، ليكن به اوامر و احكام او آگاهى عميق ندارند . اين گونه دانشمندان كسانى هستند كه معرفت الهى بر دلهاى آنها چيره گشته است ، و در مشاهدهء انوار جلال و كبريايى او فرو رفتهاند ، از اين رو مجال فرا گرفتن علم احكام را جز آنچه ضرورى آنهاست ندارند . دستهء ديگر اوامر و احكام الهى را به خوبى مىدانند ليكن خدا را آن چنان كه بايد نمىشناسند ؛ اينان به حلال و حرام و دقايق احكام آگاهند ، ليكن به اسرار جلال الهى وقوف ندارند . دستهء سوّم آنانى هستند كه هم
هامش
( 142 ) چنين آيهاى در قرآن نيست ، شايد مراد آيهء 113 سوره نساء باشد كه خداوند مىفرمايد :وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ، تا آخر .
( 143 ) ظاهرا منظور او شقيق بلخى است ، چنان كه از گفتار فخر الدّين رازى در تفسير آيهء 30 ، از سورهء بقره آشكار است .