در دل آفتاب كه پادشاه كواكب است جا دارد و چون عطارد در حد تصميم بوده باشد او را و آفتاب را دو شمس خوانند و بدين سبب عطارد را در تصميم قوى تر از كواكب ديگر گرفتهاند .
سهامى كه اصحاب نجوم استخراج مىنمايند
* فائده :
بدان كه سهامى كه اصحاب نجوم استخراج مىنمايند بسيار است و سهم هر شئىء دليل جزئى آن شىء است كه از وجه مخصوص از دو دليل آن شىء را استخراج كنند .
مثلًا احوال گندم را از موضع شمس و مشترى كه هر دو دليل حنطهاند سهم الحنطه استخراج كنند و از آنجا دليل حنطه و احوال آن در آن سال از قلّت و كثرت وجودت و رداءت و ارزانى و گرانى معلوم كنند ؛ و سهام بسيار است « 1 » و ما در اين فائده كيفيت استخراج دوازده سهم را ذكر مىكنيم و شايد در اين كتاب بعد از اين سهام ديگر نيز مذكور شود .
اول - سهم السعادة به جهت تعيين موضع آن اگر طالع طالع نهارى باشد از درجهاى كه موضع شمس است گيرند بر توالى بروج تا موضع قمر هر چه باشد درجه طالع بر آن بيفزايند يعنى از برج طالع آن درجه كه طالعست و ما قبل آن را تا أول آن برج بيفزايند مثل اينكه اگر طالع ده درجه سنبله باشد ده درجه مىافزايند پس از درجه طالع ابتداء كرده سى سى از آن عدد مىافكنند به هر جا كه منتهى شد موضع سهم السعاده است و احتياج با فكندن سى سى نيز نيست بلكه موضع شمس تا ماه را به اضافه درجه طالع جمع نموده ابتداء از درجه طالع مىنمايند به هر جا كه منتهى شد موضع سهم السعادة است ، و اگر طالع ليلى باشد باز به همين نحو است
هامش
( 1 ) - مرحوم غلامحسين جونپورى در زيج بهادرى نو و دو يك سهم آورده و گفته كه سهم بسيار است و اختلاف بىشمار دارد و آنچه متفق عليه و أهم بود در اين تأليف آورده شد انتهى . و بعضى از سهام ديگر در چندين صفحه بعد نيز گفته مىشود .