ماه هشتم از تاريخ يزدجرد استكه در اين تاريخ هر ماه را سى گيرند و هشت سى دويست و چهل مىشود و خمسه مسترقه را بعد از ابان آوردند و مراد از مهر « رى » است زيرا كه مهر ماه هفتم اين تاريخ است و هفت سى دويست و ده مىشود ، و مراد از دى « ش » است زيرا كه دى كه ماه دهم اين تاريخ است و ده سى سيصد است و چون به آخر مه جمع شود « شه » مىشود يعنى حقاً كه پرى « شه » مىشود و مراد از نيسان « ريب » است زيرا كه ماه هفتم تاريخ رومى است و در اين تاريخ از اين هفت ماه چهار ماه را تشرين الأول و دو كانون و آذر سى و يك گيرند و دو ماه را تشرين الثانى و نيسان سى و شباط را بيست و هشت مجموع دويست و دوازده است ، و مراد از آب هم ماه آبست و از رخت ماه رجب كه هفتم هجريست و بنا بر رأى « 1 » بعضى كه يك ماه هجرى را سى تمام و يك ماه را بيست و نه گيرند رجب رومى شود و بقيه ظاهر است .
معما
باسم محسن :
اگر چه سيم باشد نقد دكان * به گاه سكه شد محتاج سندان
مح را چون تاج سن دانستى محسن شود .
باسم
قطب دكانى :
دل از جفاى رقيب و حبيب ديوانه است * يك ميان دو يك نام از دو فرزانه است
يك ميان دو يك صد و يازده مىشود « 2 » .
هامش
( 1 ) - منجمان ماه محرم را به حساب وسطى سى روز گيرند و صفر را 29 روز و همچنين ماههاى فرد را سى روز گيرند و زوج را 29 روز و در زيجات بر اين نهج آوردهاند به دليلى كه در محلش ثابت است ولى ماه قمرى در خارج از رؤيت هلال است تا رؤيت هلال ديگر و ممكن است كه تا چهار ماه متوالى سى روز سى روز آيد بدون زياده و تا سه ماه متوالى بيست و نه روز بيست و نه روز مىتواند باشد و زياده نى چنان كه در زيجات هر دو قسم با ادله آن بيان شده و قول مصنف كه گويد بنا بر رأى بعضى كه يك ماه هجرى را سى روز تمام و يك ماه 29 روز گيرند غير از اين وجه كه گفتهايم معنى ندارد .
( 2 ) - و قطب به حروف ابجد صد و يازده مىشود .