از نام نيكت مىدهد أهل سعادت را خبر * خورشيد و ماه و مشترى هر يك به قانون دگر
و طريق استخراج واضح است .
باسم
مير محمد :
نگار اگر نفسى با وفا در آميزد * مباش غره كه ناگه چو بخت بستيزد
چو آيد از لب شكر نثار جان بخشد * چو مىرود به سر نيزه خون دل ريزد
حكايتى كه شنيدى ز رفتنش درياب * كز آن اشارت پوشيده نام آن خيزد
اسم از مصراع چهارم در آيد چون مراد از نيزه رمحست چون « مى » رود بر سر آن ميرمح شود ، و مراد از خون دل دم مقلوبست كه مد باشد .
اشكال و جوابها
* سئوال :
إن قيل : قد ورد فى الأخبار أن النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كان اميا و أن معناه أنه لايقرء شيئاً و لا يكتب فكيف يجتمع ذلك مع حديث الدواة و القلم فى مرض موته ؟ قلنا : يمكن أن يجاب عنه بأنه و إن كان امياً إلا أنه قد يتمكن من القراءة و الكتابة بالمعجزة ، أو المراد آتونى بدواة و قلم آمر أن يكتبوا لكم و اللّه أعلم .
سبب زياد نمودن ( لا ) در حروف تهّجى
* فائده :
سبب اينكه لام الف لا را در حروف تهجى زياد نمودهاند آن است كه الف حركت داخل آن نمىشود و آنچه را در اول هر حرف مذكور است همزه است نه الف پس لابد است در ذكر الف از وصل آن به حرفى ديگر و اختيار لام را نمودهاند به جهت شدت مناسبتى كه ميان او و الف است به جهت آن كه هر يك دل ديگر هستند و واقع شده است .