معناه معه ، و أصله و ايّاه . يضرب لشديد الحرص و اليقظة . ( الأمثال العامية ، ص 161 . همچنين ، نگا : حكايت 101 ) .
جحى كسر مزراب العين . جحا ناودان را شكست . يضرب لمن يريد الشهرة عن طريق ارتكاب عمل سيّىء . ( موسوعة الأمثال اللّبنانية ، ج 1 ص 587 ) .
جحى كلّ عمرو بلا طربوش ، هلّق برد راسو . أو : طول عمرو جحى بلا لفّه . جحا تمام عمرش بدون فينه ( نوع كلاه كه مردم مراكش بر سر مىگذارند ) است ، زود سرش سرد شد . يا : جحا در تمام عمرش بدون عمامه ( دستار سر ) است .
يضرب سخرية ممّن يدّعى أنّه محتاج و بصورة سريعة لشىء لم يتعوّده و لم يعرفه اطلاقا . ( همانجا ، ج 1 ص 587 و ج 2 ص 943 ) . همانجا ، حاشيه : در شأن نزول اين مثل آوردهاند : شخصى فقيرى را بنواخت و به او جامه و خوراك و سرپناهى داد . فقير تقاضاى عمامه ( دستار سر ) هم كرد . آن شخص دست فقير بگرفت و به پارچهفروشى رفت و از پارچهفروش طلب پارچهء عمامه كرد . در وقتى كه فروشنده پارچه را اندازه ( متر مىكرد ) ، مرد فقير ناگهان پارچه را گرفت و بر سرش گذاشت . چون از سبب آن سوآل كردند ، گفت : سرم سرما خورده است . و اين گفتهء او ضرب المثل شد .
جحى ما فيه الّا لخالتو . جحا فقط به خالهاش مىتواند زور بگويد . يضرب لمن يكون قويّا حازما أمام من يستضعفه من أهل بيته أو معارفه ، و ضعيفا ذليلا أمام غيره . ( همانجا ، ص 587 - 588 ) .
جحى ما فيه لحماتو ، بقاتل امراتو . جحا زورش به مادرزنش نمىرسد ، اما با زنش جنگ مىكند . أى : من لم يستطيع التغلّب و السّيطرة على انسان ما ، فانّه يتوجّه الى شخص آخر أضعف منه لفرض سيطرته عليه . ( همانجا ) .
جحى مرق من قدّام المقبرة ، قال : كلن كانوا عبيد بيّى . جحا از جلوى قبرستان گذشت ، گفت : تمام مردگان بندگان ( بردگان ) پدرم بودند . يضرب لمن يكذب فى شىء لا نستطيع كشف كذبه فيه . ( همانجا ) .
جحى مش من خبرتو ، لكن عايدة ع رقبتو . جحا خبره نيست ، لكن بر گردنش برمىگردد . نكون أحيانا أمام صعوبة عاجزين عن تجاوزها ، فيأتى انسان يدلّنا
جوحى ( فارسى ) — صفحة 754
مساهمون: احمد مجاهد
ص٧٥٤