مىكرد ، ولى از غايت حماقت ، بعضى از اهل علم و حديث مثل ابن معين و دارقطنى و نسائى و ابو حاتم و ابو ذرعه قول او را ضعيف رفتهاند و قوى و موثّق ندانستهاند . و به روايت حمزه « 1 » و ميدانى كه در امثال بعضى از نوادر او را ذكر كردهاند كه : جحا با جيم ، مردى بوده از قبيلهء فزاره مكنّا به ابو الغصن در نهايت حماقت . و آنچه مؤلّف اين نسخهء عربى استنباط احوال او را كرده گفته است كه :
جحا مردى بود در سلك اهل علم با كمال تقوا و زهد و ورع و در عصر خود بىنظير ، من باب بعضى جهات ، اظهار حماقت را شعار خود ساخته بوده است .
به هر جهت ، مقصود از تلفيق و تنميق اين نسخه ، ايراد نوادر حكايات عجيبه كه از او به يادگار باقى است . اغلب از آنها در اين عصر منسوب به غير گرديده ولى شبهه نيست كه ملّا نصر الدّين معروف همين جحا باشد . لهاذا چشم از تفتيش حالات او پوشيده به ترجمهء احوال و اقوال او پرداختيم .
هامش
( 1 ) . حمزه : مراد حمزة بن حسن اصفهانى متوفاى حدود 351 ه و صاحب كتاب الدّرة الفاخرة فى الأمثال السائرة .