روزى كه دست يا بى بر اهل روزگار * در عاقبت نگه كن و كوتاه دار دست
دست ستم دراز مكن وين قدر بدان * كايزد در اجابت مظلوم در نبست
* * *
خف يا كريم على عرض يدنّسه * مقال كلّ سفيه لا يقاس بكا
إنّ الزّجاجة مهما كسّرت سبكت * و كم تكسّر درّ ثمّ ما سبكا
* * *
چون مال ملامتست درويشى به * چون كيش خصومتست بىكيشى به
چون دردسر از خويشتن و خويشانست * بىخويشتنى خوشست و بىخويشى به
* 796 * نظامى فرمايد
چو اندهى آيد مشو ناسپاس * ز اندوهى بيشتر مىهراس
برهنه ز صحرا به صحرا شدن * به از غرقه در آب دريا شدن « 1 »
چو بر رشتهء كارى افتد گره * شكيبايى « 2 » از جهد بيهوده به
همه كارها از فروبستگى * گشايد و ليكن به آهستگى
فرو بستن كار در ره بود * گشايش در آن نيز ناگه بود « 3 »
خيام راست
در مصطبهء وجود دمى آمدهايم * وز پايهء مردمى به زير آمدهايم
چون چرخ نه بر مراد ما مىگردد * اى كاش سرآمدى كه سير آمدهام « 4 » « 5 »
* * *
اگر نانى دهى سگ را به عمرى * مقيم آن در و آن خانه گردد
هامش
( 1 ) ر . ك شرفنامه نظامى به تصحيح دكتر ثروتيان ص 524 و 523 .
( 2 ) شكيبائى .
( 3 ) ر . ك اقبالنامه نظامى گنجوى ص 157 و 156 به تصحيح وحيد دستگردى چاپ ارمغان .
( 4 ) دو بيت بالا به صورت مورب نوشته شده است .
( 5 ) ر . ك : رباعيات طربخانه يار احمد بن حسين رشيدى ، تصحيح جلال الدين همايى ص 45 رباعى 160 .