أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً
« 1 » نگاشتند آن حقيقت را غرضى و غايتى ارزانى داشتند
أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
« 2 » بيت :
هركسى را جام او با جان او همسان كنند * هركسى را رخت او با بخت او همبر نهند
و غرض و غايت انسان خلافت الهيست كما قال تعالى :
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
« 3 » و قال :
هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ
« 4 » و تحقّق خلافت به دو چيز بود يكى علم كه مودعست [ به تعليم ] و يكى عمل صالح كه مودعست « 5 » به تكميل چون داوود « 6 » عليه السّلام به منقبت خلافت متصدّى شد كه
إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً
« 7 » حليهء او اين بود كه
وَ عَلَّمَهُ مِمَّا
يشا [ ء ] « 8 » و سرور انبيا و رسل محمّد مصطفى عليه الصّلاة و السّلام صدر دين صفهء رسالت شد فرق اصحاب او را به تاج
وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ
« 9 » متوّج گردانيد .
شعر
و ما الحلىّ إلّا زينة لنقيصة * نتمّم من حسن إذا كان قصّرا
فأمّا إذا كان الجمال متمّما * كمثلك لم يحتج إلى أن يزوّرا
مشك ختنى به گرد مويت نرسد * باغ إرمى به خاك كويت نرسد
جان و دل من بيش مكن آرايش * 756 تا زحمت مشاطه به رويت نرسد
و بدان كه كمال علم و عمل محصّل مىگردد ، العلم بدون العمل و بال و العمل بدون العلم ضلال ، علم بىعمل ديوانگيست و عمل بىعلم بيگانگيست .
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سوره بقره ( 2 ) آيه 138 .
( 2 ) قرآن كريم ، سوره طه ( 20 ) آيه 50 .
( 3 ) قرآن كريم ، سوره بقره ( 2 ) آيه 30 .
( 4 ) قرآن كريم ، سوره انعام ( 6 ) آيه 165 .
( 5 ) اين كلمه در هر دو موضع به ظاهر اين گونه خوانده مىشود .
( 6 ) داود .
( 7 ) قرآن كريم ، سوره ص ( 38 ) آيه 26 .
( 8 ) قرآن كريم ، سوره بقره ( 2 ) آيه 251 .
( 9 ) قرآن كريم ، سوره نساء ( 4 ) آيه 113 .