كليه مصائب با ساير اهل بيت عليه السّلام سهيم بود .
ليلى ثقفيه ،
ليلى دختر عروة بن مسعود ثقفى ( محدث ، متوفى قرن 1 ه ) مادرش ميمونه دختر ابو سفيان و همسر امام حسين عليه السّلام و مادر فرزند آن حضرت ، على اكبر ، اولين شهيد آل ابو طالب در واقعه كربلاست . وى در برخى كتب به نام ام ليلى معرفى شده است .
ليلى بانويى محدث پرهيزگار جليل القدر و عظيم المنزله بود . با اينكه جد مادريش ابو سفيان بود ، اما او زنى بسيار مؤمن و پرهيزگار بود و سعادت همسرى امام حسين عليه السّلام را يافت . « 1 »
شهربانو ،
( محدث ، متوفى سال 38 ه ) شهربانو دختر ( يا نواده ) يزدگرد فرزند شهريار فرزند شيرويه پسر خسرو پرويز ، و مادر امام على بن الحسين عليه السّلام ، نام او را سلامه ، جهان شاه ، شاه زنان ، سلافه ، غزاله نيز ذكر كردهاند . شهربانو ، از بانوان محدث ، بسيار نيكوكار ، عابد ، صالح و متقى بود كه شرف و افتخار همسرى سيد الشهداء ، امام حسين عليه السّلام و مادرى امام زين العابدين عليه السّلام را يافت . وى نزد خداوند متعال چنان مقام و الا و شامخى داشت كه از دربار سلطنت مجوس و دور از تربيت اسلامى و داشتن هادى و راهنمايى به اسلام تمايل داشت و وارد مهد اسلام و خاندان طهارت و عصمت گرديد . وى در پى شكست سپاه فارس از مسلمانان ، اسير شد سپس به ازدواج حسين بن على عليه السّلام در آمد و امام على بن الحسين عليه السّلام را به دنيا آورد . شيخ كلينى خبرى از عمرو بن شمر از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه : چون دختر يزدگرد را نزد عمر آوردند ، دوشيزگان مدينه براى تماشاى او سر مىكشيدند و هنگامى كه وارد مسجد شد ، مسجد پر از نور شد . عمر به او نگريست . دختر روى خود را پوشاند و گفت : اف بيروج بادا هرمز « 2 » . عمر گفت به من ناسزا مىگويد ؟ امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : « او با خود بود و تو حقى بر او ندارى ، به او اختيار بده كه خودش مردى را انتخاب نمايد ( و هركه را انتخاب كرد ، او را سهم غنيمت آن مرد قرار ده » . دختر ، حسين عليه السّلام را انتخاب نمود . امير المؤمنين به او فرمود : نامت چيست ؟ گفت : جهان شاه ، حضرت فرمود : بلكه شهربانويه باشد . سپس به حسين فرمود : اى ابا عبد اللّه ، اين دختر
هامش
( 1 ) - مشهور چنين است كه اين بانوى مجلله قبل از واقعه كربلا از دنيا رحلت نموده بود و آنچه در افواه پيرامون حضور وى در كربلا و قضاياى مربوط به حالات وى در سادهترين تعبير مىتوان به زبان حال مادرى كه براى فرزندش نوحهسرايى مىكند توجيه نمود و اگر خارج از اين باشد به عنوان خالف صدق و كذب است . در اين مورد مىتوان به كتابهايى كه پيرامون واقعه كربلا نوشته شده است مراجعه نمود .
( 2 ) . كلمه اف در اينجا به معنى افسوس و آه است . بيروج معرب بيروز به معنى سيهروزى است . معنى عبارت چنين است : آه ، هرمز سيهروز باد كه فرزندانش به اسارت در آمدند .