سيبويه ، يقول سمعت الخليل بن احمد العروضى ، يقول ذرّ الهمدانى ، يقول سمعت الحارث العكلى ، يقول سمعت على بن ابى طالب عليه السّلام يقول سمعت النبى صلّى اللّه عليه و إله يقول : اهل المعروف فى الدنيا هم اهل المعروف فى الآخرة ، و اهل المنكر فى الدنيا هم اهل المنكر فى الآخرة ؛ آنان كه در دنيا كار نيك انجام مىدهند ، در آخر به نتيجهء اعمال نيك خود مىرسند ، و كسانى كه در دنيا بدى مىكنند و دست به كارهاى ناشايست مىزنند بهطور قطع در آخرت به كيفر اعمال زشت خود مىرسند .
[ 371 ] عبد اللّه بن محمّد بن على بلخى
ابو بكر عبد اللّه بن محمّد بلخى ، از مشاهير و معارف محدّثان بلخ بود و در حفظ روايات ، يگانهء روزگار خود بهشمار مىرفت . وى براى جمعآورى احاديث مسافرتهاى زيادى نمود و در اين راه رنجهاى بسيارى تحمل كرد و در علم حديث و رجال به پايهاى رسيد كه نظيرش در خراسان وجود نداشت ، روايت زير از اوست :
عن عبد اللّه بن محمّد بلخى باسناده ، عن ابو هريرة قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله : الدنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر ؛ فرمود : دنيا زندان مؤمن ، و بهشت كافر است .
ابو اسحاق مستملى ، روايات زيادى دربارهء علوم مختلف از وى نقل كرده است « 1 » .
مؤلف تاريخ ملّازاده وى را چنين ستوده است : الامام العالم الزاهد و المجاهد ابو بكر عبد اللّه بن محمّد بلخى از زاهدترين ائمهء وقت خود بود ، هر روز به غذاى اندك اكتفا مىكرد و هيچكس را با او ياراى مجاهدت نبود .
خواجه عبد اللّه بندمونى در كتاب كشف الآثار نقل كرده است كه روزى ابو بكر عبد اللّه بلخى مرا گفت : سى سال است آرزوى انگور دارم كه آن را بر تاك ببينم . يكى از مريدان گفت : من يك باغ انگور دارم آن را به شما بخشيدم . ابو بكر عبد اللّه بلخى گفت :
ديگر از خداوند شرم دارم كه در راه مراد نفس قدم بردارم . سرانجام اين مرد بزرگ در سال 333 ه . در شهر بخارا جهان را بدرود گفت و در تلّ ميانه ، كنار راه بخارا به خاك
هامش
( 1 ) - فضايل بلخ ، ص 295 .