مكرم و ابو القاسم بن ثلاج رواياتى را از طريق وى نقل كردهاند « 1 » . سمعانى و ديگران ، او را در شمار مستقيم الأحاديث آوردهاند و ثقه مىدانند « 2 » .
ابن مكرم نسبنامهء او را اينگونه مىنويسد : عبد الحميد بن عبد الرحمان بن عبد الرحيم بن محمّد بن حسين « 3 » . وى در پايان عمر ، حسّ شنوايى خود را از دست داد ، خطيب بغدادى مىگويد : من در كتاب ابن ثلاج ، تاريخ وفات او را اينگونه خواندم :
ابو احمد عبد الحميد بن محمّد ، روز 5 شنبه ، ماه جمادى الآخر سال 318 ه . درگذشت « 4 » .
[ 304 ] عبد الحميد حميدى بلخى
عبد الحميد حميدى در شهرستان خلم از توابع بلخ به جهان هستى قدم نهاد .
تحصيلات مقدماتى را در زادگاهش به پايان رسانيد ، و سپس براى تكميل علوم كسب فضايل به ماوراء النهر رفت و در آن سرزمين به مقام عالى علمى دست يافت . آنگاه به وطن بازگشت و به تدريس پرداخت . او به علم معانى و بيان تسلّط داشت و نيز صاحب قريحه بود و اشعار نيكويى مىسرود .
برخى از مورّخان گمان كردهاند كه شخص ديگرى به نام حميدى وجود داشته كه هر دو در يك عصر و زمان مىزيستهاند و اين مطلب را صاحب تذكرهء افضل نقل كرده است ، ولى به گفتهء او نمىتوان اعتماد كرد . حميدى بلخى در سرودن اشعار از سبك بيدل متابعت كرده است . ابيات ذيل از اوست « 5 » .
نيست پيش تابش روى تو تاب آفتاب * روزكى آيد برون خفاش از زير حجاب
هامش
( 1 ) - تاريخ بغداد ، ج 11 ، ص 68 .
( 2 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 5 ، ص 336 .
( 3 ) - تاريخ بغداد ، ج 11 ، ص 69 .
( 4 ) - تاريخ بغداد ، ج 11 ، ص 69 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 301 - 310 ، ص 565 ؛ الرجال فى تاج العروس ، ج 3 ، ص 25 ؛ اللباب ، ج 1 ، ص 497 .
( 5 ) - دايرة المعارف آريانا ، ج 3 ، ص 603 .