نقيب نقباى بلخ و توابع آن انتخاب كرد . وى از هرات به بلخ رفت و مدتى در اين سمت باقى بود . پس از وفات شاهرخ ، بلخ را به مقصد هند ترك كرد و پس از سير و سياحت به بلخ بازگشت ولى تاريخ مراجعت او از اين سفر دقيقا معلوم نيست « 1 » .
شرف الدين مير سيّد على پس از بازگشت با هفت نفر از علماى مبارز و فداكار كه از شاگردان آن مرد بزرگ بودند ، براى تبليغ و ترويج دين مقدس اسلام خاصه مكتب امام صادق عليه السّلام وارد بلخاب گرديدند و در محلهء درّه مزار ساكن شدند . آن محل هماكنون به ده ملايان مشهور است . بنابر نوشته حجة الاسلام سيّد مير على احمد كربلايى سرپلى ، شرف الدين ابو البركات مير سيّد على شاگردانش را طبق نياز محلات به اطراف گسيل مىداشت . ملا شمس اللّه اعلى را به لركرد ، ملا سبزپوش را به پروشان و دو نفر را به پايين بلخاب و سه نفر را به سوى سانچارك فرستاد . اين فرستادگان چون مربى و مرشدشان بدون ترس مشغول تبليغ مىشدند « 2 » .
به نقل عدهاى از مورخان ، ملا شمس اللّه اعلى از نديمان و خاصّان شرف الدين ابو البركات مير سيد على بوده است . وى تماموقت در خدمت استاد بود . گزارشهاى روزانهء كار وى را ثبت مىكرد تا به صورت كتاب قطورى درآمد ، متأسفانه اين كتاب از بين رفته يا در كتابخانهاى در يكى از كشورهاى جهان نگهدارى مىشود .
شرف الدين ابو البركات مير سيّد على از سخنسرايان عصر خود بوده و اشعارش را به دو زبان فارسى و عربى مىسروده است . از اشعار او مقدار كمى در دسترس است . از اشعار عربى او اين رباعى كه حكايت از يك نيايشنامه دارد در دست است . :
يا رسول اللّه انظر حالنا * يا حبيب اللّه اسمع قالنا
إنّنا فى بحر عصيان مغرقون * خذ يدى سهلنا اشكالنا
خبر فضل و دانش اين دانشمند شيعى در تمام سرزمين تركستان انتشار يافت .
تعدادى از علماى اهل سنت از بلخ ، جوزجان ، فارياب و بخارا براى مناظره با او وارد بلخاب شدند و شرف الدين ابو البركات مير سيد على به گرمى از آنان استقبال كرد . اين عده ، چند روزى كه در خدمت سيّد بزرگوار بودند ، او را مصداق آيهء
إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ
هامش
( 1 ) - كنز الانساب ، ص 125 .
( 2 ) - نامه مير على احمد كربلايى .