صفا را گرامى داشت ، خانهاى در سال 1313 ه . ق براى صفا در كوچه پشت باغ نادرى نزديك خانهاش خريد و وسائل راحتى را برايش آماده ساخت .
پس از عزل مؤتمن السلطنه از وزارت ، وى صفا را به پسرعموى خود ميرزا حسن خان معروف به آبا خان سپرد تا مراقب احوال او باشد . « 1 » صفا در مشهد گوشه عزلت گرفت و بهجز با معدودى از جمله ميرزا عبد الجواد اديب نيشابورى با كسى معاشرت نكرد و تا آخر عمر مجرد زيست . « 2 »
محمد حسين اصفهانى ذوق شعر داشت و « صفا » تخلص مىكرد . در ديوانش هيچكس را مدح نكرد ، مدايح خود را در مسجد گوهرشاد جنب مناره با خضوع و خشوع خاص مىخواند . « 3 » از صفا ديوان شعرى بر جاى مانده كه در سال 1362 ه . ش بهوسيله « احمد سهيلى خوانسارى » در تهران به چاپ رسيد . « 4 »
صفا در سال 1314 ه . ق مريض شد ، پس از بهبودى براى اجتماع قواى دماغى گاهى حشيش استعمال مىكرد .
اما براثر اعتياد حواسش مختل گرديد و بدون پوشيدن لباس سر به كوچه و خيابان مىنهاد . علاوه بر مستمرى كه مؤتمن السلطنه به وى مىداد از ديوان دولتى نيز مبلغى مىگرفت ، تا آنكه ميرزا كريم خان بنان الدوله آن را قطع كرد . « 5 » سرانجام پس از پنجاه سال عمر ، صفا در سال 1322 ه . ق چند سال بعد از مرگ آبا خان به مرض و با مرد و جسدش را در مدرسه ملا تاج واقع در شمال صحن عتيق در پاى مناره متصل به بناى ايوان عباسى كه در زمان نادر شاه افشار ساخته شده بود دفن
هامش
( 1 ) - همان .
( 2 ) - عبد الرفيع حقيقت : فرهنگ شاعران زبان پارسى / 350 - 351 ؛ ذبيح اللّه صفا : پيشين 2 / 224 - 225 .
( 3 ) - ميرزا محمد على حبيبآبادى : پيشين 6 / 1942 .
( 4 ) - ذبيح اللّه صفا : پيشين 2 / 225 - 226 .
( 5 ) - ميرزا محمد على حبيبآبادى : پيشين 6 / 1942 .