روحانيان مجلس هم با دموكراتها در طريق مبارزه با روس و انگليس و قيام ملّى متّحد شوند . از آنجا كه كوچندگان هدف مشتركى داشتند ، اين اتحاد جامهء عمل پوشيد .
اعتداليون با دموكراتها هماهنگى كردند و كميتهء دفاع ملى در قم به وجود آمد . سيد محمد صادق در صف مؤسسين كميتهء دفاع ملى بود . اعضاى كميتهء دفاع ملى براى ادامهء مبارزه با روسها به كرمانشاه رفتند و در آنجا پس از تشكيل حكومت ملى در تبعيد ، سيد محمد صادق به وزارت عدليّهء اين حكومت منصوب شد .
با پيشروى قواى متجاوز روسيه در نواحى غرب كشور ، نيروهاى ملى ناچار به عقبنشينى شدند ؛ اين عقبنشينى و جنگ و گريز تا قصر شيرين ادامه داشت . همينكه قصر شيرين هم در معرض حملهء قواى روسها قرار گرفت ، رهبران حكومت ملى به دعوت دولت عثمانى عازم بغداد شدند . سيد محمد صادق نيز به بغداد رفت . در بغداد ضمن مذاكراتى كه بين نظام السلطنه و انور پاشا وزير جنگ دولت عثمانى روى داد ، دربارهء اعزام سفير حكومت ملى به استانبول موافقت شد و از طرف نظام السلطنه ، سيد محمد صادق به عنوان سفير حكومت ملى مأموريت يافت كه به استانبول برود . او در اين هنگام پدر و همراهانش را نيز به استانبول حركت داد و همگى مهمان دولت عثمانى شدند .
در استانبول بين سيد محمد صادق و احتشام السلطنه سفير ايران گاه برخوردى روى مىداد ولى سيد محمد صادق با هوشيارى و مسالمت رفتهرفته احتشام السلطنه را با خود يار كرد . با اين حال هروقت در مجالس رسمى سيد محمد صادق را به عنوان سفير حكومت ملى ايران دعوت مىكردند ، احتشام السلطنه حاضر نمىشد و اعتراض مىكرد و مىگفت :
« ايران يك حكومت بيشتر ندارد . »
سفارت سيد محمد صادق ادامه داشت تا اينكه در جمادى الاولى 1335 قمرى ، نيروهاى عثمانى در برابر حملات سنگين روسها در جبههء كرمانشاه مجبور به عقبنشينى شدند و اعضاى حكومت ملى ايران هم پس از عقبنشينى ، به موصل و حلب و استانبول روى آوردند . سيد محمد صادق پس از ورود اعضاء حكومت موقتى ديگر عنوان سفارت نداشت ولى مدتى رابط بين نظام السلطنه و بعضى از سازمانهاى دولت عثمانى بود . در اوايل 1336 قمرى به اروپا رفت و پس از گردشى كوتاه قبل از متاركهء جنگ به تهران بازگشت . چند
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 263
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٢٦٣