تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 261

مساهمون:

ص٢٦١
انجمن مخفى به وجود آورد و در راه استقرار مشروطه به كوشش‌هاى پرارجى دست زد . در واقعهء مهاجرت و تحصّن روحانيان در حضرت عبد العظيم و كوچيدن به قم ، همراه پدر بود و چند بار براى ملاقات با دولتيان و پناهندگان سفارت انگليس از طرف پدر مأموريت يافت . در آغاز جنبش مشروطه‌خواهى ، هدف روحانيان عزل علاء الدوله و عين الدوله بود و جسته و گريخته از تأسيس عدالت‌خانه هم‌صحبت مىشد ؛ ولى سيد محمد طباطبايى كه غرضى جز حصول آزادى نداشت ، هدفى عالىتر را دنبال مىكرد ؛ در آن اوقات از طرف ظل السلطان پول‌هايى بين مخالفان دولت و برخى روحانيان به عنوان كمك به آنها توزيع مىشد . سيد محمد صادق به دعوت ظل السلطان و با اجازهء پدر به منزل او رفت . او براى جلب موافقت سيد محمد سرمايه‌هاى بزرگ به سيد محمد صادق عرضه كرد و هدايايى به سيد محمد صادق داد ؛ ولى سيد محمد طباطبايى - كه بر خلاف بيشتر رهبران مشروطه براى تحصيل مال و مقام در اين راه گام ننهاده بود - تقاضاى ظل السلطان را نپذيرفت و به تبع او سيد محمد صادق هم با انديشهء ظل السلطان همراه نشد . پس از صدور فرمان مشروطيت و تشكيل اولين دورهء مجلس شوراى ملّى ، سيد محمد صادق با انتشار روزنامهء مجلس كه حاوى اخبار و اطّلاعات مجلس شوراى ملى بود ، به كار روزنامه‌نگارى پرداخت . اين روزنامه قريب دو سال انتشار يافت . پس از بمباران مجلس شوراى ملى توسط محمد على شاه ، سيد محمد صادق كه آن روز در مجلس بود ، دستگير شد و چندى به همراه پدر در زندان باغشاه و قريب چهل روز هم در شميران تحت نظر بود . پيش از آنكه پدرش به خراسان عزيمت كند ، او چون محكوم به تبعيد از ايران شده بود ، از طريق تركيه راه اروپا را در پيش گرفت و مخارج سفر او از طرف محمد على شاه داده شد . قريب ده ماه در كشورهاى آلمان و اتريش و فرانسه و ايتاليا و انگلستان و سويس سياحت كرد و قبل از اتمام دورهء يك‌سالهء تبعيد به ايران بازگشت ، عازم مشهد شد ، نزد پدر رفت و فعّاليّت‌هاى خود را از نو آغاز كرد و در انجمن ايالتى كه با سعى آقازادهء خراسانى و سيد محمد طباطبايى دوباره تشكيل شده بود ، دست به كوشش زد و به تقويت كميتهء مجاهدين كه عبد المهدى طباطبايى برادرش ، نايب‌رئيس آن بود پرداخت . پس از فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان ، سيد محمد صادق به اتفاق پدرش به تهران
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 261 | حسن مرسلوند