در 24 سپتامبر 1942 ترات دبير قسمت شرقى سفارت انگليس در تهران به قصد ملاقات با سيّد ضياء ، تهران را ترك كرد و به اورشليم رفت . كميسر عالى انگليس در فلسطين دستور داشت تا ترتيب ملاقات ترات و سيّد ضياء را بهطور خيلى محرمانه بدهد .
قبلا هم انگليسيها سروصداى زيادى دربارهء تشكيل كنفرانس تبليغات جنگ در اورشليم به راه انداخته بودند و اين مسئله پوششى بود تا هدف اصلى مسافرت ترات به اورشليم را مخفى داشته و اين سفر را صرفا براى شركت ترات در آن كنفرانس قلمداد كنند . ترات بعد از ملاقات با سيّد ضياء و گفتگو با وى به اين نتيجه رسيد كه سيّد ضياء مىتواند براى سياست دولت انگليس در ايران مفيد باشد .
با نزديك شدن انتخابات مجلس چهاردهم شوراى ملى ، انگلستان كه در شرايط سياسى دشوارى قرار گرفته بود ، تصميم گرفت تا براى سازماندهى آنگلوفيلهاى ايرانى و مركزيت دادن به آنها سيّد ضياء را كه داعيهء نخستوزيرى داشت به ايران آورده ، وارد مجلس كند . مقامات انگليسى به اين مسئله آگاهى داشتند كه براى بازگشت سيّد ضياء بايد از طرف شاه دعوتى از او به عمل آيد و چون شاه نظر خوبى نسبت به سيّد ضياء نداشت و با آمدن وى به ايران مخالف بود ، انگليسها چنان مصلحت ديدند كه دعوت از سيّد ضياء ، از طرف بعضى از دولتمردان و رجال ايرانى به عمل آيد تا بدينوسيله سيّد ضياء مستمسكى براى بازگشت داشته باشد و انگليسها نيز همچنان در پشت پرده بمانند و نقش خود را ظاهر نسازند . در تهران شايعاتى مبنى بر بازگشت سيّد ضياء توسط مأموران انگليسى سفارت پراكنده شد تا از عكس العمل مردم زمينهاى به دست آيد . وقتى انگليسها جوّ را مساعد يافتند ، اجراى نقش را به عهدهء حزب وطن گذاردند . به دعوت حزب وطن در 14 ژوئن 1943 گردهمايى كوچكى انجام گرفت كه در آن نمايندگان بعضى احزاب ديگر نيز شركت كردند . در پايان اين گردهمايى ، قطعنامهاى صادر شد كه طىّ آن از سيّد ضياء الدّين طباطبايى خواسته شده بود تا به ايران بازگردد و حكومت را در دست گيرد .
بالاخره با اين جوّسازيها سيّد ضياء الدّين در مهر ماه 1322 به ايران بازگشت و به عنوان نمايندهء مردم يزد در دورهء چهاردهم قانونگذارى به مجلس راه يافت . به هنگام طرح اعتبارنامهء او در مجلس ، دو دسته به شدت با نمايندگى او به مخالفت برخاستند ؛ دستهء اول
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 255
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٢٥٥