تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 253

مساهمون:

ص٢٥٣
سيد ضياء الدّين مدتى هم تلاش كرد كه با همدست كردن محمد حسن ميرزا وليعهد ، با خود ، بلكه بتواند احمد شاه را خلع و وليعهد را جايگزين او كند ؛ اما اين نقشهء او هم در اثر بىكفايتى محمد حسن ميرزا نقش‌برآب شد . بالاخره كابينهء سيد علىرغم تلاشها و كوششهاى دولت انگلستان و علىرغم همكاريهاى مساعدت‌آميز سيّد با دولت انگلستان 25 ساقط ، و خود سيّد به خارج از ايران تبعيد شد . سيّد ضياء الدّين با بيست يا بيست و پنج هزار تومان وجه نقدى كه از صندوق ماليّه برداشته بود به همراه كلنل كاظم خان سيّاح و همسرش به اروپا رفت . مدتها در هتلهاى لوكس سوئيس و ساير شهرهاى اروپايى اقامت كرد ؛ در اواخر اقامتش در اروپا تنگدست و مفلس شد و به كار قالىفروشى پرداخت . در اوايل جنگ جهانى دوم به دعوت مفتى اعظم فلسطين راهى آن سرزمين شد و گفته‌اند كه در آنجا دلال فروش زمينهاى مسلمانان فلسطينى به يهوديان بود و از اين راه پول كلانى به دست آورد . در اثناى جنگ جهانى دوم و اندكى قبل از اشغال ايران توسط قواى متفقين ، انگليسها تصميم گرفتند كه سيّد ضياء الدّين را وارد صحنهء سياسى ايران كنند . بدين‌منظور در اوائل ماه اوت 1941 ( مرداد 1320 ) طبق دستور العمل دولت انگلستان كلنل تيگ يك مقام نظامى انگليس در فلسطين ، سيّد ضياء را در مزرعه‌اش واقع در نزديك غزه ملاقات كرد و نظر وى را در مورد بازگشت به ايران جويا شد . كلنل تيگ ، پس از اين ملاقات چند ساعته در گزارشى براى كميسر عالى انگليس در فلسطين خاطرنشان مىكند كه چنانچه از سيّد ضياء خواسته شود تا به عنوان نخست‌وزير به ايران بازگردد ، او با اكراه آن را قبول مىكند و حاضر به ترك مزرعه خود و بازگشت به ايران مىباشد . از همين‌جا معلوم مىشود كه انگليسها حتى قبل از هجوم به ايران و اشغال كشور در شهريور 1320 در صدد بودند تا سيّد ضياء را به ايران بازگردانده ، به قدرت برسانند . در تاريخ 14 آوريل 1942 سر ريدر بولارد وزير مختار انگليس در ايران به وزير كشور دولت بريتانيا مقيم قاهره نامه‌اى دربارهء بازگشت سيّد ضياء نوشته و از او خواسته است تا