مىكردند و او را مورد مشورت قرار مىدادند . در كابينهء محلل سپهدار رشتى مشاور و نديم رئيس الوزراء بود و امور رسيدگى به اسراى قزاق به او محول شده بود . رئيس كميتهء آهن بود و در شبنشينى سفارتخانهها و محافل سياسى بروبيايى داشت . و خلاصه آهسته آهسته سياست انگلستان او را بر روى صحنه آورد تا براى روز موعود از او سود جويد .
دولت انگلستان در اواخر سال 1920 ، به ملاحظهء صرفهجويى و ساير مسايل محرمانه ، تصميم گرفت كه نيروهاى خود را كه در ايران بودند خارج كند . اين نيروها براى مقابله با حملهء بلشويكهاى تازهنفس و تازه به قدرت رسيدهء شوروى و همچنين براى مقابله با نهضت جنگل - كه قواى آن اكنون تا منجيل پيش آمده و اخيرا دست اتحاد به بلشويكها داده بود - در ايران بسر مىبرد .
به دنبال اين تصميم ژنرال آيرون سايد به عنوان فرماندهء جديد نيروهاى انگليسى به ايران آمد . وظيفهء عمدهء او در درجهء اول اين بود كه روحيهء افسردهء سربازان انگليسى را كه در جنگ با جنگلىها به سختى شكست خورده بودند ، تقويت كند و نگذارد كه جنگلىها از منجيل پيشتر بيايند .
مأموريت بعدى او اين بود كه پس از سدّ كردن راه پيشروى قواى سرخ و جنگليها به تهران ، مقدمات تخليهء خاك ايران را از نيروهاى نظامى بريتانيا فراهم سازد .
به نظر ژنرال آيرون سايد و افسران انگليس اشغالگر ، تنها راه سدّ نفوذ بلشويكها و جنگليها به سمت تهران پس از خروج نيروهاى انگليس از ايران ، ايجاد يك دولت مقتدر و ضد كمونيست در تهران بود كه بتواند با اقتدار تمام مقابل كمونيسم و انقلابيون بايستد .
در راستاى اين تفكر ژنرال آيرون سايد افسر قزاقى به نام رضا خان ميرپنج را يافت و او را براى انجام كودتا مناسب ديد ؛ به اين دليل كه او افسر فرماندهء قزاقهايى بود كه اخيرا در جنگ با جنگليها شكست خورده و سربازان تحت فرماندهىاش با گرسنگى و برهنگى و فلاكت دست به گريبان در حوالى قزوين بلاتكليف بسر مىبردند .
دولت انگلستان براى انجام كودتا و تشكيل دولت پس از كودتا نصرت الدولهء فيروز را در نظر گرفته بود ؛ اما نصرت الدوله به موقع و قبل از ضرب الاجل تخليهء ايران از نيروهاى انگليسى نتوانست خود را به تهران برساند ، و در نتيجه قرعهء فال به نام سيّد ضياء الدّين زده
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 250
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٢٥٠