تأكيد و تقاضاى وزارت خارجه كردهام و غرض تجليل از هنرهاى ايران بوده است .
صبح روز چهارشنبه 17 تير به ملاقات نخستوزير رفتم . چون وارد شدم ديدم وزير عدليه ( دكتر متين دفترى ) و وزير راه ( مجيد آهى ) در گوشهاى نشسته و باهم مشورتى دارند . چون وارد اطاق شدم آن دو يكه خورده ساكت شدند .
محمود جم شخص خوشفطرت و نيكنفسى بود با همان مهربانى طبيعى با من صحبت كرد و بالاخره گفت كه برحسب امر شاهنشاه از خدمت وزارت معارف منفصل هستم و بهجاى شما اسماعيل مرآت كفيل معارف تعيين شدهاند . بديهى است تكليفى جز اطاعت و تسليم نداشتم به دفتر خود رفته اوراق و اسناد شخصى خود را جمع كرده و كليد ميز را به رئيس دفتر وزارت معارف سپردم كه به جانشين من تحويل دهد . در آن اوقات بنده در تجريش در باغ سالور ( جنب باغ فردوس ) منزل داشتم . عصر همان روز مطلع شدم كه دو نفر مأمور تأمينات كنار در منزل قرار گرفته و مراقب آمدوشد اشخاص هستند . البتّه معلوم است كه با خبر انفصال من ديگر احدى از مردم زمانه كه غالبا مگسان گرد شيرينى هستند ، با من آمدوشد نمىكرد كه حاجت به مراقبت و مواظبت باشد . همان روز شنيدم كه على سهيلى وزير خارجه هم به سرنوشت من گرفتار و از خدمت منفصل شده است . ولى از شما چه پنهان كه اين حادثه نابهنگام مرا مبهوت و متحير ساخته بود و با كمال نگرانى و حيرت منتظر پيشآمد بودم و تا چند روز بههيچوجه وسيلهاى نداشتم كه از چند و چون وقايع و باطن امور آگاه شوم .
بعد از چندى معلوم شد كه چون در آن اوقات يكى دو روزنامه در فرانسه مقالات و مطالبى مخالف شئون دولت و انتقاد از اوضاع ايران منتشر كرده و از مقامات عاليه انتقاد كرده بودند ، خاطر شاهنشاه از فرانسويها آزرده شده بود . البتّه سفير فرانسه از طرف دولت خود اظهار تأسف كرده و معذرت خواسته بود كه چون در فرانسه جرايد مستقل و آزاد هستند و از دايرهء قدرت دولت خارجاند و به خيالات خود مطالبى مىنويسند كه ابدا دولت فرانسه موافق نيست ، ضمنا دولت فرانسه به احترام ايران به ايجاد اين نمايشگاه اقدام كرده و آنچه در موزههاى خود از آثار هنرى و صنايع ظريفهء قديم و جديد ايران را دارد به معرض نمايش گذارده و در بهترين نقطهء پاريس يعنى در باغ تويللرى جنب ميدان كنكورد ، اين نمايشگاه عظيم بر پا مىشود و مدّتى براى عموم مردم ، مخصوصا در اين فصل كه فصل سياحت و جهانگردى پاريس است درهاى اين نمايشگاه باز خواهد بود ازاينرو دولت فرانسه تقاضا دارد كه دولت ايران هم در اين كار شركت و مجموعهاى از مصنوعات هنرى ايران را بهطور موقت به پاريس بفرستد كه در غرفهء مخصوص نمايشگاه گذارده شود .
چون اين مطلب به عرض پيشگاه ملوكانه رسيد تقاضا را رد كردند و به دولت فرانسه جواب منفى
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 397
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٣٩٧