اشراق ( 1306 )
آيتاللّه حاج شيخ محمد حسن شمس الاشراق كمرهاى ، در روز سهشنبه هفتم اسفندماه سال 1306 شمسى در روستاى ورآباد واقع در پانزده كيلومترى مركز كمره ، از توابع شهرستان خمين ، چشم به جهان گشود . پدرش ملّا محمّد ، جدّش ملّا محمّد رضا ، و جدّ اعلايش ملّا على اصغر كمرهاى ، همه از عالمان دين بوده و عمرى را در راه اسلام و ارشاد مردم روزگار گذرانيدهاند .
محمّد حسن در هفتسالگى به مكتب ملّا على خوانسارى رفت و به فراگرفتن قرآن پرداخت و خواندن و نوشتن آموخت . ازآنپس به روستاى اميريّه ، معروف به ارّه ، رهسپار شد و در دبستان حكمت ثبت نام كرد و با امتحان ورودى به كلاس سوم راه يافت و مدّت يك سال در اين مدرسه به تحصيل پرداخت . آنگاه كلاس پنجم را در دبستان پهلوى خمين به انجام رسانيد و به همين اندازه بسنده كرد و به تحصيل علوم دينيّه روى آورد و چون از حافظهء قوى و استعداد و هوش كافى برخوردار بود ، به سرعت در تحصيل پيش رفت و درضمن به مجلس وعظ آيتاللّه شيخ محمد فكور يزدى ، كه عالمى وارسته و واعظى عارف پيشه بود و در منبرهايش تكيه به صوت مىخواند ، رفت . خود در اينباره چنين مىگويد :
« من به خاطر حافظهء نيرومندى كه داشتم ، به حفظ سخنرانىهاى او همّت گماشتم و عينا شيوهء او را تقليد مىكردم . كسى به آيتاللّه فكور خبر داد كه نوجوانى به