[ ه ]
هادى ( 1325 - 1239 )
حاج ملّا محمد هادى بيرجندى ، متخلص به هادى ، فرزند حاج ملا حسين ، در سال 1277 هجرى قمرى در بيرجند قدم به عرصهء هستى نهاد . علوم مقدماتى را نزد پدرش كه خود از علماى معروف بود فراگرفت و ازآنپس به مشهد رهسپار شد و به كسب دانش پرداخت و نزد اساتيدى چون حاج ميرزا حبيب اللّه مجتهد خراسانى و شيخ محمد حسين كرمانى و سيد محمد باقر گلپايگانى تلمّذ كرد و پس از شش سال به صوب عتبات عاليات عزيمت نمود و از محضر علماى آن سامان مانند حاج ميرزا محمد حسن شيرازى و سيد محمد اصفهانى و ملّا محمد كاظم خراسانى و حاج ميرزا حبيب رشتى كسب فيض كرد و دانش اندوخت .
هادى در سال 1329 هجرى قمرى ، يعنى آغاز مشروطيت ، آخوند خراسانى وى را به عنوان يكى از علماى طراز اول به مجلس شوراى ملى معرفى كرد و با اينكه ممتاز الدّوله رئيس مجلس او را تلگرافى احضار نمود ، نامبرده از رفتن به مجلس خوددارى كرد .
حاج ملّا هادى در شمار عالمان و اديبان ، و هم داراى ذوق و قريحت شعرى بود و آثارش در جرايد و مجلات دبستان ، پيمان ، و كانون شعرا مندرج گرديد و سرانجام در سال 1366 هجرى قمرى چشم از جهان فروبست .
ديوان هادى به وسيلهء منصف ، نمايندهء بيرجند ، طبع و نشر يافت و آثار ديگر او عبارت است از : بستان الناظر به شيوهء كشكول شيخ بهايى ، الادب الكبير ابن مقفع ، عهدنامهء مالك اشتر ، و مائدهء محمديه .
اشعار زير نمونههايى از نظم اوست :