القوشچى . مهمترين كتاب او كه ما درصدد بازگوئى آن هستيم ، تفسير : « مجمع الأنوار و معدن الأسرار » ، مىباشد . كه در نجف اشرف ، از تأليف آن فارغ شده است . « 1 »
910 . تفسير سيّد يحيى يزدى [ م 1389 ه . ق ]
مؤلّف « تفسير آيات الاحكام » ، عالم جليل سيد نبيل سيد يحيى يزدى ، از اعلام نجف اشرف ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد . اين تفسير ، به زبان عربى ، در يك مجلد ، به شيوهء استدلالى شامل :
بخشى از آيات فقهى و حكمى ، قرآن مجيد است .
مؤلّف محترم ، آيات احكام قرآن مجيد را گردآورى سپس به ترتيب كتابهاى فقهى ، از طهارت تا ديات ، احكام فقهى هر آيه را با كمكگيرى از روايات و احاديث ، بيان مىدارد . اين تفسير در نجف اشرف ، توسط چاپخانه الآداب ، به چاپ رسيده است . « 2 »
911 . تفسير المدخل ابطحى [ چ 1389 ه . ق ]
مؤلّف عاليقدر آن ، متتبّع صائبنظر ، حضرت آية اللّه سيد محمد باقر موحّد ابطحى اصفهانى ، يكى از محقّقان و مدرّسان عالىرتبهء حوزه علميه قم و از مفسّران نامدار قرن چهاردهم هجرى مىباشد ، نام كامل اثر وى « المدخل الى التفسير الموضوعى » مىباشد . تفسير شريف او كه هماكنون دو مجلّد آن را ، در اختيار داريم . شايد نخستين تفسير موضوعى در نوع و كيفيّت مطلوب خود بوده باشد كه تلاش دارد ، ترتيب آيات را برحسب موضوعات مختلفه براساس تسلسل طبيعى ، تبيين و تفسير نمايد ، و در راه رسيدن به اين هدف نخست آيات مربوط به اصل خلقت را مىآورد . سپس تغيير و تبديل خلقت ، آنگاه هدف خلقت ، آيات و نشانههاى بارز خلقت خلّاق و كيفيّت خلقت - خلقت زمين و آسمانها ، و هدف از خلقت آن ، خلقت زمين و كوهها و تسلسل طبيعى آن ، تأثير كوهها - قوات نباتى ارضى - آهن - خلقت آدم از خاك ، پذيرش مسئوليت ، انقلاب در كوهها ، إخبار به انقلاب در قيامت - و وجود ترابط قوى در آسمانها ، و از اين قبيل مسائل ، كه در هر مورد آيات متعددى ، را ذكر كرده است .
[ تصوير ] اين تفسير با تجربهاى كه مؤلّف دارد ، در 10 مجلّد ، به پايان مىرسد . كه هماكنون دو مجلّد ، آن توسط مطبعة الآداب ، در نجف اشرف ، در 290 صفحه ، و جلد دوم در ارتباط با قصص انبياء ، تا اصحاب كهف ، در 240 صفحه ، در تاريخ فوق به چاپ رسيده است . مؤلّف محترم ، يكى از خدمتگزاران بىسروصدا و صادق قرآن و حديث و عترت در عصر حاضر حوزه علميّه به شمار مىآيد ، كه خود مؤسّس مدرسه الإمام المهدى ( عج ) ، و تشكيلات
هامش
( 1 ) احسن الوديعة ، ج 2 ، ص 89 ؛ الذريعة ، ج 21 ، ص 346 ، علماى معاصرين خيابانى ، ص 358 ؛ معجم مؤلفى الشيعة قوچانى ، ص 198 .
( 2 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 573 به نقل از معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الإسلامية ، ص 4 .