880 . تفسير بروجردى [ چ 1381 ه . ق ]
جامع و مؤلّف آن ، حجة الاسلام و المسلمين آقاى حاج سيد ابراهيم بروجردى ، از علماى معاصر و يكى از اعيان تفسيرى ، قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اين تفسير مجموعهء گردآورى شده ، از تفاسير :
امام حسن عسكرى ( ع ) ، و تفسير عيّاشى و ديگر كتب تفسيرى مأثورى مىباشد . اين تفسير ، در هفت مجلد قرار دارد . و هر جلد آن در حدود 550 صفحه ، وزيرى است . كه مجموعا در حدود 4000 صفحه مىباشد . كه از سوى انتشارات كتابخانهء صدر چاپ و منتشر شده است . گردآورنده در پيشگفتار جلد دوم ، اين تفسير مىگويد : « ما در تفسير از نقل آراء فاسده مردم و بيانات فلاسفه و عرفاء ، و از سخنان ابو حنيفه ، قتاده و عضدى مسلكان دورى و صرفنظر نموديم . و هرگز بيان نخواهيم كرد . چه اين عمل تجاوز كردن از امر و دستور خداوند و ائمه ( ع ) ، باشد . حالا تعمّق و تدبّر در آيات الهى خروج از امر است ؟ ! اللّه اعلم بالصواب .
در مباحث مختلف نظراتى از مفسرين را كه از اخبار آل عصمت ، تبعيت مىكنند . در يك جا جمع مىكند ، ولى خود نظر نمىدهد . از قصص انبياء ، فقط تا آنجا كه از روايات و اخبار استفاده شده است ، نقل مىكند . احكام فقهى را با تفصيل بيان مىكند . به اختلاف قرائات و لغات نمىپردازد . نظرات مفسّران شيعه را نقل مىكند ، و بيشتر اين تفسير ، براى مردم عادى با نگرش روايى نوشته شده است . « 1 »
اين تفسير به همّت نيكوكارى ، به نام آقاى حاج مختار معينى ، نشر گرديده است و هماكنون چاپ دوّم آن از سوى ناشرى در مشهد در حال انجام مقدّمات چاپى در پنج مجلّد وزيرى مىباشد كه پيشاپيش انتشارات فراهانى تهران در صدد چاپ دوم آن بود و تصحيحاتى نيز صورت پذيرفته بود .
881 . تفسير شيخ محمد حسين مظفّر [ م 1381 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عالم بزرگوار ، محقق عاليقدر و مدرّس توانا مرحوم شيخ محمد حسين بن شيخ محمد بن عبد اللّه بن محمد بن احمد بن مظفر نجفى ، يكى از اعلام و بزرگان فكرى و تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
علّامه طهرانى ، در معرفى او مىنويسد : « او يكى از علماى معاصر نجف اشرف مىباشد ، كه اجازهء روايتى از سيد عبد الحسين شرف الدّين ، دارد » . « 2 »
او كه با كتابها و آثار و تحقيقات ارزنده خويش ، معروف محافل علمى و حوزوى مىباشد . يكى از چهرههاى برازنده و بزرگ جهان شيعه مىباشد . كه تحوّلات وسيع و بزرگى در حوزه علميّه نجف اشرف ، انجام داد . و در تأسيس منتدى النشر و مجلّات الاضواء ، و غيره با برادرش همكارى و معاضدت داشت .
تأليف تفسيرى او به نام « القرآن تعليمه و ارشاده » ، مىباشد . كه علّامه تهرانى ، در الذريعة ، در مقام معرّفى آن مىنويسد :
« كتاب بسيار نفيسى مىباشد . كه تعاليم و ارشادات قرآن مجيد ، را در هر باب و موضوعى ، استخراج نموده است . » « 3 »
* ديگر آثار و تأليفات
او آثار و تأليفاتى متعدّدى دارد . كه چاپشدهها :
هامش
كتابهاى فهرست شده در كتابخانه مركزى و مركز اسناد مشهد در ده سال 1352 - 1362 ، ص 113 .
( 1 ) آشنايى با تفاسير قرآن ، ص 35 - 36 .
( 2 ) الكرام البررة ، ج 2 ، ص 646 ، كد معرّفى 1080 .
( 3 ) الذريعة ، ج 17 ، ص 58 ، كد معرفى 316 .