* ديگر آثار و تأليفات
از آثار او نهج الكشكول ، ( 6 جلد ) . الحدائق ذات الأكمام - زهر الربى - الروض الأنف - الأنوار الساطعة فى تسمية حجة اللّه القاطعة - التقريرات در فقه و اصول حلق اللحية - حياة ابراهيم بن مالك الأشتر - عليّ ( ع ) ، وليد الكعبة و همراه تعداد ديگرى از تأليفات ارزشمند او در منابع فقه آمده است . او اشعار ادبى و ارزشمندى حدود 1651 بيت دارد . « 1 »
872 . تفسير انوار درخشان همدانى [ چ 1380 ق ]
مؤلّف محترم آن ، آية اللّه حاج سيد محمد حسينى همدانى ، معروف به آقا نجفى ، از شاگردان آية اللّه شيخ محمد حسين غروى نائينى ، و يكى از مفسّران ، قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اين تفسير زبان به فارسى است و به نكات علمى و اعتقادى و اخلاقى ، توجّه شايسته دارد . در آغاز ، آيات وابسته به يكديگر را نگاشته ، سپس تحت عنوان « خلاصه » ، ترجمه مختصر آيات كريمه ، را به ترتيب بيان نموده است . در مرحله بعدى ، تحت عنوان « شرح » ، آيات را مفصّلا تشريح نموده است . براى هر واژه نكات لغوى و ادبى ، را ذكر مىكند ، سپس ارتباط اين آيه با آيات پيش شرح داده شده را بيان مىكند . در پايان شرح ، روايات شريفهاى كه در تفسير كريمه ، وارده شده يا به اهميّت موضوع مربوط است ، با ترجمه فارسى مىآورد . تفسير فوق ، وارد بحثهاى موضوعى مناسب با آيه به صورت گسترده مىشود .
منابع تفسير خود را از پيشينيان ذكر مىكند ، گرچه هرگز به آدرس سخن يا روايت اشارهاى ندارد ولى به نكات تاريخى و فقهى ، نيز در جاى خود پرداخته است . از نكات ديگر اين تفسير اين است ، كه او در رؤياى صادقه ، از پيامبر اكرم ( ص ) دستور نگارش تفسير را دريافت نموده بود . و در انجام آن نيز توفيق يافت . اين تفسير در 18 ، جلد در تهران ، توسط كتابفروشى لطفى ، به قطع وزيرى در سال 1380 ه . ق ، به چاپ رسيده است و بعدا در سال 1404 ه . ق ، در چاپخانه علميّه قم ، تجديد چاپ شده است . « 2 »
* آثار و تأليفات
از مؤلّف بزرگوار ، تفسير انوار درخشان ، آثار ديگرى نيز در دست داريم :
1 . پرتوى درخشان از اصول كافى ، شرح كتاب التوحيد كافى ، ( 6 جلد ) .
2 . معاد جسمانى و روحانى .
3 . مسيحا مژده مهدى موعود .
* وفات او
اين مفسر عاليقدر سرانجام ، در سحرگاه يكشنبه 15 جمادى الاولى 1417 ه . ق هشتم مهر ماه در 95 سالگى ، بدرود حيات گفت . با رحلت وى در استان همدان سه روز عزاى عمومى و يك روز تعطيل عمومى اعلام ، و سراسر شهر سياهپوش ، گرديد . « 3 »
873 . و 874 . تفاسير شيخ اسماعيل تبريزى [ م 1380 ق ]
مؤلّف آنها عالم جليل شيخ اسماعيل بن على نقى ارموى تبريزى يكى از اعيان تفسيرى در قرن
هامش
( 1 ) نقباء البشر ، ج 4 ، ص 1332 - 1336 ؛ رسالة الغدير فى التراث الإسلامى المحقّق الحجة السيّد عبد العزيز طباطبايى فى تراثنا عدد ، ج 74 ، ص 199 و 205 و 303 و 306 ؛ اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 410 ؛ اخيرا كتاب « وليد الكعبة » را دانشمند كوشا و نويسندهء ولائى آقاى حاج شيخ عيسى اهرى تبريزى ترجمه و در دست نشر قرار گرفته است .
( 2 ) آشنايى با تفاسير قرآن ص 19 - 20 .
( 3 ) آيينه پژوهش ، شماره 40 ، ص 92 .