چهاردهم هجرى مىباشد . علامه طهرانى ، در شرح حال او نوشته است : « او در سال 1295 ه . ق به دنيا آمد . پس از طى تحصيلات ابتدائى به كربلا رفت . و ده سال تمام تا 1328 ه . ق مجاورت اختيار نمود .
و ده سال تمام در كربلا ماند . و از علماى آنجا ، به ويژه فقيه عاليقدر شيخ محمد طه نجف ، كسب علم و دانش نمود . و اجازه روايتى كسب نمود . و از شيخ الشريعة ، مولى محمد على خوانسارى ، نيز بهرهها برد . پس از مراجعت به تبريز ، از محضر سيد فتّاح سرابى ، و نيز از شيخ حسن مجتهد فرزند آية اللّه ميرزا احمد ، تلمّذ نمود . او داراى تصنيفاتى است ، كه يكى از آنها « التكملة فى شرح سورة البقرة » ، مىباشد . كه در دو جلد به چاپ رسيده است . و ديگرى آيات الاحكام ، مىباشد . » « 1 » الصراط المستقيم - مجمع السعادة - كتابى نيز به نام لغات قرآن ، در مورد معارف قرآنى و تفسير ، برخى از آيات را نيز دارند . كتاب روائى به نام « الاربعون » ، دارد . پس به اين ترتيب او داراى دو اثر قرآنى ، مىباشد :
1 . آيات الاحكام :
اين تفسير ، پيرامون آيات فقهى و حكمى ، قرآن مىباشد .
2 . آيات التكملة فى شرح سورة البقرة ( 2 جلد ) :
تفسيرى است ، پيرامون آيات سوره بقره .
875 . اللئالى الحسان شيخ حسن مطر [ چ 1380 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع شيخ حسن مطر خوبيراوى ناصرى ، يكى از اعلام تفسيرى شيعه ، در جنوب عراق ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اثر تفسيرى او ، در دو مجلد ، به زبان عربى ، و شيوهء كلامى و ادبى ، شامل تمام آيات قرآن مجيد ، است . مؤلّف محترم ، از روايات و احاديث ، پيشوايان معصوم - عليهم السلام - بهرهگيرى نموده است . اين اثر در سال مذكور در نجف اشرف ، به چاپ رسيده است .
او داراى اثر ديگرى ، در فقه به نام « الاجتهاد و التقليد » ، مىباشد . كه در نجف ، به چاپ رسيده است . « 2 »
876 . اسرار العبادات قاضى سعيد قمى [ چ 1380 ق ]
مؤلّف آن ، فيلسوف نامى قاضى سعيد قمى ، يكى از فلاسفه و حكماى اماميه مىباشد . اثر قرآنى او ، به نام « اسرار العبادات و حقيقة الصلاة » ، پيرامون تفسير سوره حمد و سوره قدر ، مىباشد . كه اخيرا با تصحيح و تحشيه سيد محمد باقر سبزوارى ، در 98 صفحه ، از سوى دانشگاه تهران ، چاپ و نشر يافته است . « 3 »
877 . تفسير راهنما [ چ 1380 ه . ق ]
مؤلّف آن ، زين العابدين بن شيخ على شيخ العراق مازندرانى ، معروف به « راهنما » يكى از اعيان و نويسندگان برجستهء تفسيرى ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
ترجمه تفسيرگونهى او ، در چهار جلد ، و داراى يك مقدمه شامل بحث در كليات قرآن و كيفيّت ترجمه و تفسير و معرفى ، بعضى از ترجمههاى قرآن كريم ، به زبانهاى مختلف مىباشد . جلد اول
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 1 ، ص 42 ؛ نقباء البشر ، ج 1 ، ص 162 - 163 ، تراثنا ، شماره 19 ، سال ده ، ص 137 ؛ الذريعة ، ج 4 ، ص 409 ، التكلمة فى شرح البقرة ، الذريعة ، ج 18 ، ص 330 ، معجم المؤلفى الشيعة قائينى ، ص 21 .
( 2 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 570 به نقل از منابع :
معجم الدراسات القرآنية ، ص 249 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 1 ، ص 332 .
( 3 ) كتابنامه بزرگ قرآن ، ج 1 ، ص 343 .