بيضاوى ، متوفى 685 ه . ق ، نگاشته است . او در اين اثر نقد و تحليلى نيز ، بر سخنان بيضاوى ، دارد .
نسخهء اصل به خط مؤلف ، در كتابخانهء خويش در كاظمين ، موجود است .
3 . حواشى بر تنزيه القرآن :
او حواشى و تعليقاتى ، نيز بر تفسير تنزيه القرآن عن المطاعن تأليف عبد الجبار معتزلى دارد . در يك مجلد ، به زبان عربى ، و شيوهء استدلالى شامل بخشى از قرآن كريم مىباشد . مؤلف ، در اين اثر نقد و تحليل عميقى ، بر تفسير تنزيه القرآن عن المطاعن نگاشته است . « 1 »
840 . تفسير فاضل تونى [ م حدود 1370 ه . ق ]
مؤلّف آن ، استاد فقيد دانشگاه تهران ، مرحوم فاضل تونى ، است . كه در رشتهء ادبيّات عرب استاد مسلّم و مقبول ، و يكى از اعيان تفسيرى در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
وى تعدادى از آيات قرآنى ، را كه شامل آيات :
« لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ »
( بقره ، آيهء 177 ) و آيه
« يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ »
« إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا »
و آيه
« لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا »
( سورهء الأنبياء ، آيهء 22 ) را تفسير نموده است . « 2 »
841 . بحر المواعظ گيلانى [ تأليف 1370 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ محسن بن محمّد رفيع گيلانى اصفهانى ، يكى از اعيان تفسير قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير فوق پيرامون آيه كريمه « نور » مىباشد . كه با آيات ديگر قرآنى ، مورد استشهاد و كمك قرار گرفته است . و كلا در چهار مجلس اختتام ، پذيرفته است . او نخست آيات ، سپس بخش احاديث و روايات ، را وارد ساخته است .
* آغاز آن
« بعد الحمد و الصلاة فيقول العبد المؤمن المفتاق الى ربه المجلس الاول قوله تعالى :
« اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . »
اين تفسير ، تحت كد 739 در فهرست كتابخانه آية اللّه مرعشى ، معرّفى شده است نسخهاى از اين تفسير با خطّ مؤلّف نگارش ، در سال 1370 ه . ق ، موجود است ، كه آخر آن افتادگى دارد . « 3 »
842 . تفسير شيخ محمّد غروى [ م 1370 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع شيخ محمد بن محمد جعفر غروى گلپايگانى ، يكى از كاوشگران معارف قرآنى ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد . تفسير وى در چهار مجلّد ، به زبان فارسى ، و شيوهء استدلالى ، شامل مجموعهاى از سورههاى كوتاه قرآنى ، است .
از اين مؤلّف محترم ، تفاسير سورههاى « حمد » « بقره » ، « آل عمران » ، « مائده » ، « انعام » ، « اعراف » ، « نبا » « اعلى » ، « نصر » ، « توحيد » ، بازمانده است . كه در سالهاى 1357 تا 1370 ه . ق ، توسط كتابفروشى اسلامى تهران ، به چاپ رسيده است . « 4 »
843 . نفحات الرحمن نهاوندى [ م 1370 ه . ق ]
مؤلف آنها ، آية اللّه شيخ محمد نهاوندى يكى از اعلام تفسيرى ، قرن چهاردهم هجرى مىباشد . تفسير او « نفحات الرحمن فى تفسير القرآن » ، و تفسير « ايضاح الفرقان » ، از تأليفات مفسّر نامدار مرحوم
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 569 به نقل از منابع :
مستدركات اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 51 ؛ موسوعة العتبات المقدّسة ، قسم الكاظمين ، ج 3 ، ص 90 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الاماميّة ، ص 305 .
( 2 ) مفسّران شيعه ، ص 202 .
( 3 ) التراث العربى ، ج 1 ، ص 381 .
( 4 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 569 به نقل از منابع :
تفسير و تفاسير جديد ، ص 176 و 191 و 204 ؛ فهرست كتابهاى چاپى ، ج 1 ، ص 1391 و ج 5 ، ص 5334 .