نمانده است ، زيراكه قلم نويسنده ترجمان افكار و عقايد او است . افكار و عقايد همهروزه در تبدّل و تغيّر است . و ترقّيات فكرى صفحات گذشتگان را مىشويد ، و افكار نوينى ، جايگزين آنها مىگردد .
بلكه مىتوان گفت ، امر ثابتى در سرتاسر جهان ، يافت نمىشود .
طبيعيّات ، هم محكوم به تغيّر و تجدّد است .
ممكن است ، در آيندهء دنيا ، بشرى پديد آيد ، كه فقط با نيروى روحى در جهان زيست كند ، يگانه دفترى كه از تغيّر محفوظ مىباشد قرآن است . كه با افكار سماوى آميخته ، ظنون و اوهام و عادات در آن ، راه ندارد . و تا هر قدر در آيندهء دنيا ، افكار تغيير كند ، از حدود قرآن ، خارج نگردد . من بندهء ناچيز براى ادامه حيات ، بهتر آن ديدم ، كه از افكار فانيهء خود صرف نظر نموده ، داستان تغييرناپذيرى را به يادگار گذارم ، چند صفحهاى به نام « داستان يوسف » يا « تفسير سورهء يوسف » ، تقديم جامعه نمايم ، تا شايد ديرزمانى كلمات من باقى و من باقى باشم . از خداوند توفيق خواهانم فى 7 صيام 1366 ه . ق .
سرانجام آن : « و الحمد للّه اوّلا و آخرا و ظاهرا و باطنا . »
داستان يوسف ، در اينجا خاتمه مىيابد ، از خوانندگان تقاضا دارم ، با دقّت بنگرند ، و از زلّات عفو و اغماض نموده ، و به اين نكته توجّه فرمايند ، كه در بيان آيات شريفه . مدركى جز همان آيات قرآنيه ذكر نشده است ، چون بسيارى از مدارك را اعتماد كاملى نيست ، متعرّض بيان آنها نشدم .
برگ سبزى است تحفه درويش * چه كند بينوا ندارد بيش
وقع الفراغ فى اليوم الرّابع من محرم الحرام 1367 ه . ق . »
اين كتاب ، با سعى و اهتمام دانشمند محترم محمّد رضا صالحى كرمانى ، در 212 صفحه رقعى ، در سالهاى اخير ، از سوى مطبوعاتى اسماعيليان تهران ، براى بار دوّم چاپ و انتشار يافته است . و در توضيح آيات ، از شعر و ادب فارسى و نكتههاى بلاغى ، نيز استمداد و استفاده ، شده است .
مؤلّف محترم ، علاوه بر تفسير فوق ، تفاسير سوره اعلى ، سوره ن و القلم ، را نيز به يادگار گذاشته است . « 1 »
834 و 835 . رسائل تفسيرى عرب باغى [ م 1369 ه . ق ]
مؤلّف آنها ، سيد حسين بن نصر اللّه عرب باغى موسوى ارموى ، از اخباريان منطقه اروميّه ، و يكى از اعيان تفسيرى اماميّه ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
از مرحوم عرب باغى ، تأليفات و جزوههاى متعدّدى ، باقى مانده است . كه دو مورد از آنها ، پيرامون قرآن و معارف آن مىباشد .
1 . مناهج المؤمنين :
اين كتاب ، در تأويل آيات وارده در شأن و فضيلت خاندان عصمت و طهارت ( ع ) ، مىباشد . و به ذكر احاديث و روايات وارده از طريق اهل سنت و جماعت و اماميه پرداخته است . تفسير فوق مشتمل بر 18 منهج و يك خاتمه مىباشد ، و پايان تأليف آن ، در تاريخ فوق ، صورت پذيرفته است . « 2 »
2 . التبيان فى معانى القرآن :
اين اثر قرآنى ، در يك مجلد ، به زبان فارسى ، به شيوه كلامى و استدلالى ، شامل تمامى قرآن كريم ، است . مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى ، در الذريعة ، آن
هامش
( 1 ) گنجينه دانشمندان ج 2 ، ص 338 ؛ الوقائع و الحوادث ج 1 ، از ص 300 - 304 ناصر باقرى رجال قم ص 148 آئينه دانشوران سيد عليرضا ريحان يزدى با تعليقات و اضافات فاضل محترم آقاى باقر بيدهندى .
( 2 ) مفسّران شيعه ، چاپ دانشگاه شيراز ، ص 189 .