صورت تفسير عرفانى منظوم ، مىباشد . و در آن كتاب آيات مربوط به مصاحبه خضر و حضرت موسى ( ع ) ، نيز آمده است . اين كتاب در ايران ، چند بار به چاپ رسيده است .
1 . چاپ اول تهران 1303 به صورت صورت چاپ سنگى .
2 . چاپ دوم ، تهران 1338 ه . ق ، در 113 صفحه وزيرى .
3 . چاپ سوم ، اصفهان 1343 ه . ق ، در 124 صفحه رقعى . « 1 »
825 . تفسير قاضى طباطبايى [ م 1366 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عارف نامى و سالك صمدانى آية اللّه سيد مير على قاضى طباطبائى بن سيد حسين يكى از اعلام عرفانى و تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
مرحوم سيد على قاضى طباطبايى استاد عرفانى علامه طباطبايى ، صاحب تفسير گرانسنگ الميزان مجتهد متقى ، اخلاقى ، عرفانى ، در 13 ذىحجه 1285 ه . ق ، در تبريز ، در يك خانواده علم و ادب و تقوا ، متولد گرديد . در آنجا از محضر برخى از فضلا و نيز پدرش و مرحوم ميرزا موسى تبريزى ، صاحب حاشيه بر رسائل ، و شيخ محمد على قرجهداغى ، ( م 1310 ه . ق ) ، استفادهء علمى كرد . و به سال 1313 ه . ق ، بهسوى نجف اشرف ، رهسپار شد . و در آن شهر علوى از محضر آية اللّه شيخ محمد فاضل شربيانى ، شيخ محمد حسن ممقانى ، شيخ الشريعة اصفهانى ، آية اللّه خراسانى ، ميرزا حسين خليلى تهرانى . . . بهرهها برد . در اخلاق و عرفان ، شاگرد آقا سيد احمد كربلائى ، گرديد . برخى گفتهاند ؛ او علاوه بر استاد نامبرده ، از محضر شيخ محمد بهارى ، از شاگردان ملا حسين قلى همدانى ، ( متوفى 1325 ه . ق ) نيز ، استفاده كرده است ، او در فقه و اصول ، حديث و تفسير متخصّص و ماهر ، بود . و از رجال اخلاق و عرفان ، به شمار است . در بين اهل علم ، به اين ويژگى معروف بود . و در اين مورد نيز تدريس ، و ملازمان و مريدانى داشت .
[ تصوير ]
* گفتار حاج آقا بزرگ
مرحوم حاج آقا بزرگ صاحب نقباء البشر مىنويسد : « از آنجا كه هجرت من و او به نجف در يك سال اتّفاق افتاد ، از قديم ايام ، او را مىشناختم ، و از همان هنگام با او ارتباط داشتم . و دوستى ما دهها سال همچنان ادامه داشت . او در سيره و روش خود ، مستقيم بود . داراى خلقى كريم و ذاتا مردى شريف ، بود . به شب چهارشنبه 6 ربيع الاول 1366 ه . ق به ديار قدسى ، پر كشيد . و در وادى السلام ، نزديك مقام حضرت مهدى ( عج ) ، به خاك سپرده شد . او تفسيرى بر قرآن نوشته است . از آغاز قرآن تا آيه 91 سورهء انعام ، آيه
( قُلِ اللَّهُ ، ثُمَّ ذَرْهُمْ . . . )
بگو خدا و آنان را ترك نما . او نيز كتابهاى ديگرى دارد ، كه من نديدهام پدرش مرحوم سيد حسين ، [ متوفى 1314 ه . ق ] ، نيز تفسيرى نوشته است . به طور كلى بيت آنان از قديم همواره بيت علم و فضل و تقوا ، بوده است . » « 2 »
826 . قاموس العرفان خوئى [ م 1367 ق ]
مؤلّف « قاموس العرفان فى تاريخ القرآن » ، شيخ محمد امين بن ميرزا يحيى بن ميرزا اسد اللّه شيخ الاسلام خوى يكى از اعيان تفسيرى ، قرن چهاردهم
هامش
( 1 ) كتابنامه بزرگ ج 1 ، ص 344 به نقل از مأخذ : دائرةالمعارف تشيع ج 2 ، ص 139 ؛ ادبيّات فارسى بر مبناى استورى ج 1 ، ص 147 .
( 2 ) نقباء البشر ج 4 ، ص 1565 - 1566 ؛ مفاخر آذربايجان ج 2 .