* آغاز آن
« الحمد للّه الذى لا شبه له و لا نظير . » « 1 »
* محل نگهدارى
اين تفسير در فهرست كتابخانه رضوى ، مشهد ، ج 4 ، ص 457 ، شماره 383 ، از سوره يكم تا سى و نهم . و فهرست كتابخانه نوّاب ، آستان قدس ، ج 2 ، ص 1054 شماره 1560 معرّفى شده است . « 2 »
802 . تفسير شيخ محمد جعفر دادخواه [ م 1356 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ محمد جعفر دادخواه شيرازى ، يكى از اعلام شيراز ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير شافى ، تلخيص و گزينشى از تفاسير معروف :
مجمع البيان ، صافى ، منهج الصادقين تفسير شبّر ، طنطاوى ، بيضاوى - رازى - جلاليين - جوامع الجامع و تفسير كبير مىباشد . كه مؤلّف محترم به صورت اختصار به صورت تفسير فوق درآورده است . نگارنده ، فقط جلد اوّل آن را كه تا پايان جزء هشتم قرآن مجيد تا آيه 165 ، سورهء انعام مىباشد ، رؤيت نموده است ، كه در 615 صفحه رقعى ، به چاپ رسيده است . و طبق وعدهء مؤلّف محترم ، اين تفسير ، در سه مجلّد پايان مىپذيرد . بر نگارنده روشن نيست ، اين وعده عملى شده است يا نه ؟
ولى برخى از مطّلعين اعلام داشتهاند ، كه هر سه جلد ، در چاپخانه نور شيراز ، به چاپ رسيده است .
803 . تفسير انگليسى هندى [ م 1356 ق ]
مؤلّف آن ، شيخ پادشاه حسين هندى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى ، در هندوستان ، مىباشد . مؤلّف محترم ، كه مطالب كتاب را از ديگر تفاسير گردآورى نموده ، و به زبان انگليسى ، ترجمه كرده است . ولى او خود قبل از پايان چاپ تفسير ، از دنيا رفته است . آقا سيد مصطفى فرزند سيد ابو القاسم معاصر ، نقل مىكند . كه آن را در مسافرت هندوستان پيش مؤلّف عالىقدرش ، ديده است . » « 3 »
804 و 805 . تفاسير كيوان قزوينى [ م 1357 ق ]
مؤلّف آنها ، عالم ربّانى استاد اخلاق و ادب ، حجة الاسلام و المسلمين شيخ عباس على كيوان واعظ قزوينى ، يكى از اعيان تفسيرى اماميه ، در قرن چهاردهم مىباشد . مؤلّف بزرگوار آن يكى از علماى بنام تهران ، بود . و مجلس وعظ و ارشاد او محلّ تجمّع خوّاص علماء ، بود .
1 . تفسير فارسى كيوان :
تفسير كيوان ، در چهار مجلّد قرار دارد . و تا سوره نساء ، آيه 109 ، در تهران ، به چاپ رسيده است . « 4 » جلد چهارم آن باقى مانده سورهء نساء ، و از اوائل سورهء مائده ، شروع مىشود . چاپ اين تفسير در [ تصوير ] سال 1350 ه . ق ، در تهران ، انجام پذيرفته است . « 5 »
* گفتار شهيدى
« اين تفسير شامل تمام قرآن كريم ، مىباشد ، مؤلف ، در مقدمهء آن مىنويسد : استناد و استدلال اين تفسير فقط بر مدلول لفظى آيه است ، نه به حديث و خبر ، اعم از رسول اكرم ( ص ) ، يا حديث به معنى اخص از ائمه اثنى عشر ( ع ) ، اين تفسير نه اينكه بر مبناى
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 24 ، ص 5 ، كد معرفى 42 .
( 2 ) معجم مخطوطات الشيعة ص 129 . الذريعة ج 24 ص 5 ، معجم مؤلفى الشيعة ص 378 .
( 3 ) الذريعة ج 4 ، ص 267 .
( 4 ) ملحق الذريعة ، ج 26 ، ص 319 .
( 5 ) ادبيات فارسى ، ص 248 ، فهرست مشهد ، ج 4 ، ص 480 ؛ خانبابا مشار مؤلفينى ، ج 3 ، ص 693 - 694 ؛ راهنماى كتاب دهم 45 - 1346 خ ، ص 476 - 485 ؛ زبدة الآثار محمد على طبرى ، ص 150 ، چاپ امير كبير .