قرآنى مىنويسد : « تعليقهاى بر آيات الأحكام شيخ جواد كاظمى ، شاگرد شيخ بهايى دارم ، و تعليقاتى بر سورهء « الواقعة » ، و در آن برخى از اخبار وارده پيرامون اين سوره را آوردهام . كتاب الأمان من النيران في تفسير القرآن ، شامل اخبار و احاديث پيرامون آيات قرآن مىباشد . » « 1 »
* سرآغاز تفسير
وى در سرآغاز تعليقه بر مسالك الأفهام ، مىنويسد :
« مقصود مؤلّف اين نيست ، كه هرگز پيرامون آيات الأحكام كتابى در تفسير و گردآورى آن نگارش نيافته است ، چون جمعى از گذشتگان و متأخّرين در اين باب كتابهاى فراوانى را تأليف نمودهاند ، كه ما در كتاب رجال خويش از آنها نام بردهايم . برخى به فارسى ، و برخى به عربى بوده است . بلكه مقصود آن است ، كتابى در اين سطح از گستردگى و جامعيّت ، توأم با تحقيق و تنقيح نوشته نشده است . . . . »
پايان آن : « . . . اين كتاب به دست معصيتآلود و فناپذير ، و اميدوار رحمت اللّه ، فرزند مرحوم عيسى بيگ « عبد اللّه » ، عصر روز پنجشنبه ، ششم ماه جمادى الاولى ، روز نوروز فرس سال 1098 ه . ق ، به وقت تحويل حمل در شهر « زينان » ، پايان پذيرفت ، به هنگامى كه عازم عتبهبوسى امام رضا ( ع ) ، بوديم . » « 2 »
* گفتار بزرگان در حقّ او
او به علّت اطّلاعات وسيعى كه در علوم عقلى و نقلى داشته ، يكى از مشاهير دانشمندان اماميّه در آن قرن مىباشد ، و از طرف بزرگان در مورد او مطالب فراوانى گفته شده است ، كه به نقل و بازگويى سخنان چند نفر بسنده مىكنيم :
سيّد عبد اللّه جزايرى گويد : « او فاضل ، دانشمند ، محقّق ، متبحّر ، پرحافظه و پرتتبّع ، مستحضر در احكام و مسائل عقلى و نقلى مىباشد . وى از علّامهء مجلسى روايت مىكند .
او از شاگردان علّامهء مجلسى ، ملّا محمّد باقر سبزوارى ، محقّق خوانسارى ، و ملّا ميرزا محمّد شيروانى بود . » « 3 »
مرحوم خوانسارى ، صاحب روضات الجنّات ، مىنويسد : « او از علماى عصر مرحوم مجلسى دوّم ، و يكى از برگزيدهترين فضلاى محضر مقدّس ، بلكه بهمنزلهء خازن كتابهاى او ، و هميشه همراه و همراز او در سفر و حضر بود . او بصيرت كامل به سرگذشت علماى اسلام ، و انس و آشنايى كامل با تأليفات و آثار آنان داشت . » « 4 »
* تأليفات او
1 . الأمان من النّيران في تفسير القرآن .
2 . تعليقاتى بر كتاب مسالك الأفهام فاضل جواد كاظمى به نام « مسالك الأفهام فى آيات الأحكام » .
3 . رسالهء در وجوب عينى نماز جمعه .
4 . رسالهء خراجيّه در احكام اراضى .
5 . رسم خطوط ساعات ، و ترسيم نصف النّهار .
6 . شرح شكل العروس از كتاب تحرير اقليدس .
7 . شرح مبسوط بر الفيّهء ابن مالك .
8 . اجازات قدما و متأخّرين .
9 . رسالهء انفعاليّهء ماء قليل .
10 . بساتين الخطباء ، شامل خطبههايى كه در
هامش
( 1 ) رياض العلماء و حياض الفضلاء ، ج 3 ، ص 230 - 234 .
( 2 ) مجلّهء تراثنا ، شمارهء 18 ، ص 114 .
( 3 ) ظهر الرياض في ترجمة صاحب الرّياض ، به قلم آية اللّه مرعشى نجفى 1 ، كه در سال 1401 به تحرير درآمده است - الإجازة الكبيرة ، ص 146 .
( 4 ) روضات الجنّات ج 4 ، ص 255 .