اشكورى ، در فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء عمومى آية اللّه مرعشى ( ره ) ، دربارهء اين تفسير ، چنين مىنويسد : « تفسير الأئمّة ، لهداية الامة از ميرزا محمّد رضا بن عبد الحسين نصيرى طوسى ، داراى 435 برگ ، 23 * 5 / 36 سانتيمتر . اين جلد ، مشتمل بر تفسير سورهء توبه و يونس و هود ، مىباشد . شايد در عصر خود مؤلّف ، ترجمهء آيهها و مطالب فارسى كتاب شنگرف ، و در حاشيه تصحيح شده است ، روى برگ اوّل تملّك محمّد ابراهيم بن زين العابدين نصيرى طوسى ، و مهر مربّع وى ، ( على بس است ) ، ظهير محمّد ابراهيم ديده مىشود . » « 1 »
آقاى اشكورى ، فهرستنگار دانشمند كتابخانه ، آنگاه به شمارهء 553 ، ارجاع داده است و در ذيل آن شماره مىنويسد :
« تفسير بسيار مفصّلى است ، در 20 مجلّد بزرگ .
و در اين تفسير ، ابتدا جملهاى از آيهها را ذكر مىكند ، و به فارسى ترجمه مىنمايد . آنگاه گفتههاى مفسّران معروف را مىآورد . پس از آن رواياتى را كه در آن آيه آمده است ، نقل مىنمايد . سپس به فصولى مىپردازد در موضوعات مختلف تفسيرى ، و در آخر مختصرى از آنچه در ذيل همان آيهها بحث كرده است ، به فارسى مىنگارد .
نسخهء حاضر ، مجلّد اوّل كتاب است ، و مشتمل بر مقدّمات و تفسير سورهء فاتحه ، و مقدارى از سورهء بقره ، مىباشد . »
* آغاز آن
« إنّ مرتبة الإنسان الّذي بدأ خلقه من طين و أعلى مقام محامد ربّ العالمين و أتى قدرة المخلوق من سلالة من ماء مهين . »
* انجام
« و في تحريف قوله تعالى تظاهرون و قوله تعالى عمّا تعملون الشّيخ ابو الفضل شاذان بن جبرئيل ما اوردناه فى فصل التّفسير و التّنزيل . »
اين تفسير در 561 برگ ، 24 * 38 سانتيمتر مىباشد . » « 2 »
* گفتار صاحب الذّريعة
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در مورد مفسّر نامبرده مىنويسد : « او كتاب كشف الآيات نيز دارد ، كه تاريخ تصنيف آن 1067 ه . ق ، مىباشد ، و از مادّه تاريخى كه در ديباچهء كتاب آورده است ، اين تاريخ معلوم مىگردد ، جايى كه مىگويد :
« نام اين نسخه و سال تاريخ * كشف آيات كلام قدسى است »
او مشايخ و اساتيد خود را در تفسير موسوم به « تفسير الأئمّة » ، ذكر نموده است كه اينجانب نسخهاى از آن را در كتابخانهء آل سيّد عيسى عطّار در بغداد مشاهده نمودهام كه بر پشت كتاب ، تمليك محمّد بن ابراهيم بن زين العابدين نصيرى ، ( كه شايد از احفاد او بوده باشد ) ، رؤيت مىشد ، و نسخهء ديگرى را به خطّ مؤلّف كه مورّخ به تاريخ 1073 ه . ق بود ، پيش ميرزا محمّد شهيدزاده در تهران ديدم ، و اين تاريخ ، حيات و زندگى او را در آن تاريخ نشان مىدهد . » « 3 »
390 . المصابيح السّاطعة الأنوار شرفى [ آخر قرن يازدهم ]
مؤلّف آن ، سيّد عبد اللّه بن احمد شرفى ، ( متوفّى اواخر قرن يازدهم ) ، يكى از اعيان تفسيرى زيديّه مىباشد . وى قرآن را از آخرين سورههايش شروع نموده است ، و اين تفسير در چند مجلّد قرار گرفته
هامش
( 1 ) فهرست نسخههاى خطّى ج 11 ، ص 333 .
( 2 ) فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، ج 3 ، ص 45 و 46 ، كد 853 .
( 3 ) الذّريعة ج 18 ، ص 4 .