نويسندگان ، آن را از آثار قرن نهم دانستهاند .
245 . قصص قرآن [ اواخر قرن نهم ]
كتاب قصص الأنبياء ، كه معرّفى آن ، در فهرست دانشكدهء الهيّات ، ( 103 ) آمده است ، سرآغاز آن اين گونه شروع مىشود : « الحمد للّه المجيد المبدأ المعيد ربّ الخلائق اجمعين . . . » و بعد پس از حمد و ثناء خداوند تبارك و تعالى و صلوات بر رسول و آل او ، ياد كنيم از « قصص قرآن » ، آغاز قصّهء آفرينش زمين و آسمان بعون اللّه . مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، مىفرمايد : « نسخهء قديمى ، كه آخر آن افتاده بود ، در 340 صفحه ، قرار داشت . تأليف آن ، به قرن نهم ، بازمىگشت . » « 1 »
246 . منتخب ترجمان القرآن [ اواخر قرن نهم ]
ترجمان القرآن ، كه شرح سادهء لغات و مفردات قرآن مجيد مىباشد ، علّامه مير سيّد شريف جرجانى ، آن را به ترتيب سورهها تنظيم و تأليف نموده است . اين كتاب بارها مورد تعليقه و شرح قرار گرفته است . از آن ميان در اواخر قرن نهم هجرى ، فردى به نام « عادل خراسانى » ، ( كه در ، ج 9 ، ص 663 ، الذّريعة ، مورد معرّفى واقع شده است ) ، اسلوب و نظم كتاب را تغيير داده است ، بىآنكه در متن آن تصرّفى كرده باشد و آن را به ترتيب حروف تهجّى تنظيم و مقدّمهاى بر آن افزوده است ، مقدّم بر پيشگفتار جرجانى قرار داده است و هماكنون ، همان نسخهء عادل خراسانى در اختيار مىباشد .
آغاز آن : « بدان ايّدك اللّه تعالى ، كه ترجمان تعريب ترزفان است و در وى سه لغت . . . » و در برخى از نسخهها آمده است : « الحمد لوليّه و الصّلاة على نبيّه . . . امّا بعد اين كتاب « ترجمان » ، علّامهء سيّد شريف جرجانى است كه . . . بدان ايّدك اللّه . . . » .
اين كتاب در سال 1313 ، در تبريز ، و باز در تاريخ 1330 ، در تهران و در سال 1333 ، با مقدّمهء محمّد دبير سياقى به چاپ رسيده است .
منتخب آن در تهران ، فهرست دانشگاه 3 / 5352 ، نسخهاى به خطّ عبد القادر بن ملا يحيى معرّفى شده است . « 2 »
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 17 ، ص 107 ، كد معرّفى 582 .
( 2 ) الذّريعة ج 22 ، ص 384 ، كد معرّفى 7551 .