در مورد وجه تسميه به ابن طاوس ، كه هر دو برادر از آن عنوان برخوردارند ، گفتهاند جدّ بزرگشان ، سيّد موسى ، از زيبايى و وجاهت فوقالعاده برخوردار بوده است ، ولى پاهايش همانند طاوس ، متناسب با زيبايى اندام او نبوده است .
اكنون ، در مقام معرّفى اجمالى برادر بزرگتر ، سيّد رضى الدّين بن طاوس هستيم . او در سال 589 در حلّه متولّد شد ، پس از تحصيلات لازم و ابتدايى ، به بغداد رهسپار گرديد و مدّت پانزده سال در بغداد اقامت گزيد ، سپس به زادگاه خود حلّه بازگشت و آن موقعى بود كه تهاجم وحشيانهء مغول به بلاد اسلامى آغاز شده بود . او به تكليف خواجه نصير الدّين طوسى ، نزديك چهار سال نقابت طالبيان را به عهده گرفت . پس از اقامت محدود در حلّه ، به نجف بازگشت و مجاور آن ارض اقدس گرديد .
ابن فوطى در حوادث الجامعة مىنويسد : « پذيرفتن نقابت در آغاز سال 661 ه . ق ، بوده است . » « 1 »
او اساتيد مبرّز ، و شاگردان نامدارى دارد ، و تأليفات سودمند او ، بيشتر در زمينهء كلام ، عقائد ، فقه ، دعا و قرآن مىباشد . در زمينهء كلام ، مشهورترين كتاب او ، « الطّرائف » ، « 2 » و در مورد قرآن و تفسير ، كتاب « سعد السّعود » است ، كه در مورد تفسير و تاريخ قرآن مىباشد .
* گفتار اعلام
در مورد كتاب تفسير سعد السّعود ، كه پيرامون قرآن و تاريخ آن مىباشد ، ابن فوطى در حوادث الجامعة ، ص 107 ، و شيخ آقا بزرگ تهرانى در الانوار السّاطعة ، ص 117 ، و استاد جعفر سبحانى در پيشگفتار تفسير التّبيان ، ص 213 سخن گفتهاند ، بىآنكه خود تفسير را معرّفى ، يا بخشى از مطالب آن را ارائه دهند .
* اساتيد او
سيّد بن طاوس ، سلسله روايات خود را به جمعى از مشايخ بزرگ مىرساند ، كه از آنهاست اين بزرگوارانى كه نام مىبريم :
1 . شيخ حسين بن محمّد سوراوى .
2 . شيخ ابو الحسن علىّ بن يحيى الحنّاط .
3 . شيخ ابو السّعادات اسعد بن عبد القادر اصفهانى .
4 . شيخ نجيب الدّين ابن نما .
5 . سيّد شمس الدّين فخّار بن معد موسوى .
6 . شيخ تاج الدّين حسن بن الدّربى .
و جمعى ديگر . . .
* شاگردان و كسانى كه از او روايت نمودهاند
1 . شيخ سديد الدّين يوسف بن على مطهّر ( پدر علّامهء حلّى ) .
2 . شيخ جمال الدّين يوسف بن حاتم شامى .
3 . آية اللّه الكبرى ، جمال الدّين حسن بن يوسف حلّى . ( علّامه حلّى )
4 . سيّد غياث الدّين عبد الكريم بن احمد بن طاوس ، و جمعى ديگر . . .
* تأليفات او
او تأليفات بسيارى دارد ، و ما از 45 عنوان كتاب كه صاحب ريحانة الادب در ( ج 8 ، ص 78 ) برشمردهاند ، فقط به ذكر 14 عنوان به تيمّن 14 نور پاك ( ع ) اكتفا مىنماييم تا گرايش فكرى او مشخّص گردد : ادعية السّاعات ، اسرار الدّعوات لقضاء الحاجات ، الإقبال لصالح الأعمال ، الأمان من اخطار
هامش
( 1 ) الحوادث الجامعة ابن فوطى ، ص 107 .
( 2 ) الطّرائف ، اخيرا با تصحيح و تهذيب كامل ، در ص 502 از سوى دفتر نشر نويد اسلام قم منتشر و به چاپهاى متعدّد نائل گرديده است .