و در ، ج 1 ، ص 826 فهرست آن معرّفى شده است .
6 . نسخهء ديگرى از اين تفسير در ضمن مخطوطات قرن يازدهم در كتابخانهء مدرسهء شهيد مطهّرى ( سپهسالار سابق ) تحت شمارهء 5233 ، موجود بوده ، و در ، ج 5 ، ص 531 فهرست آن معرّفى شده است .
قابل ذكر است اين تفسير شريف با تحقيق و اشراف استاد حسين درگاهى آمادهء چاپ و نشر مىگردد . « 1 »
* گفتار اعلام
محدّث نورى ، در دارالسّلام و در خاتمهء مستدرك ، ص 521 ، و مرحوم سيّد صدر در تأسيس الشّيعة لفنون الإسلام ، ص 335 ، نام مؤلّف آن را محمّد بن حسن شيبانى ذكر كردهاند . در اين كتاب از تفسير التّبيان شيخ طوسى ، مطالبى نقل شده است . « 2 »
190 . تفسير البيان صعدى [ م 646 ه . ق ]
مؤلّف آن ، قاضى ابو محمّد ، عبد اللّه بن محمّد بن ابى النّجم صعدى ، يكى از اعلام زيديّه در قرن هفتم هجرى مىباشد . صاحب مؤلّفات الزيديّة در حقّ او مىنويسد : « او آيات را براساس ترتيب سورههاى قرآنى تنظيم نموده است ، و روش پيشوايان اهل بيت ( ع ) از زيديّه و ديگران را در آن آيه تعيين نموده است . آراء و اقوال آنان را پيرامون آيهء شريفه توضيح داده است ، و در آغاز كتاب ، فصلى را جهت تبيين معنى نسخ و انواع و اقسام آن ، اختصاص داده است .
آغاز آن : « الحمد للّه الّذى خلق السّماوات و الأرض . . . احمده حمد مذعن له بالعبوديّة ، خاشع لعظمة الرّبوبيّة . » « 3 »
* تأليفات او
او تأليفات ديگرى در زمينهء فقه و حديث دارد ، كه در جلد سوّم مؤلّفات الزّيديّة ، تعدادى از آنها را به اين ترتيب نام مىبرد :
احكام الحسبة
،
البيان في الناسخ و المنسوخ من القرآن ( كتاب حاضر )
،
درر الأحاديث النّبويّة بالأسانيد اليحيويّة
. » « 4 »
191 . الإشارات نجم الدّين دايه [ م 654 ه . ق ]
مؤلّف آن نجم الدّين ، عبد اللّه بن محمّد اسدى ، مشهور به دايه ، از اعلام قرن هفتم هجرى مىباشد .
آقاى اشكورى در معرّفى نسخهء آن مىنويسد :
« تفسير عرفانى مزجى است ، بر قرآن كريم . در اين تفسير روش تأويلى را پيش گرفته است ، پس از ذكر آيهها ، مطالب عرفانى عميقى را به عنوان الإشارة فى تحقيق الآية مىآورد . از آغاز نسخه تا چند آيه از اوّل سورهء بقره افتاده است ، و از آخر تا سورهء طور بيشتر در دست نيست .
آغاز جايگاه افتاده : « انّ الخاسرين لأنّه ابصر بنور الإبهام ، انّه ظلم بنفسه اذ أكل حبّة المحبّة ، و وقع في شبكة المحنة » مىباشد : زيانكاران ازآنرو زيانكار مىباشند كه به خودشان ظلم كرده است چون تخم محبّت را خورده ولى در شبكهء محنت و غصّه قرار گرفته است .
انجام :
فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ
( طور / 49 ) « يشير الى مداومته على الذّكر و ملازمته له باللّيل و النّهار . رقّعه ، علىّ الزّاهد الفقير ، پنجشنبه 17
هامش
( 1 ) مجلّهء تراثنا ، نشريّه مؤسّسهء آل البيت ( ع ) قم ، شمارهء 3 ، سال 2 ، ص 183 ، 1407 ه . ق .
( 2 ) الذّريعة ج 24 ، ص 414 و 415 .
( 3 ) مؤلّفات الزّيديّة ، ج 1 ، ص 226 ، تأليف كتابشناس متتبّع ، حجّة الإسلام و المسلمين سيّد احمد اشكورى حسينى ، از منشورات كتابخانهء آية اللّه العظمى مرعشى نجفى ( ره ) كه در سال 1413 ه . ق انتشار يافته است و مجموعا 3346 كتاب از آثار و تأليفات زيديّه را در 3 مجلّد بهصورت اجمالى معرّفى و گزارش نموده است .
( 4 ) مؤلّفات الزّيديّة ج 3 ، ص 222 .