امام رضا ( ع ) و تفسير قرآن
امام عليّ بن موسى الرضا ( ع ) به علّت موقعيّت خاصّ سياسى و اجتماعى ، بيشتر مورد سؤال و جواب قرآنى قرار گرفته است چون گاهى بهعنوان آزمايش ، جلسات و مناظرات بحث و گفتگو تشكيل مىشد و امام ( ع ) پاسخگوى شبهات قرآنى و معارف اسلامى مىگرديد حديثى را كه رئيس المحدّثين شيخ صدوق ( ره ) در مورد توحيد و يكتائى پروردگار از آن بزرگوار نقل كرده است فشردهاى از آموزههاى قرآنى او را نشان مىدهد . و ما ترجمهى آن را مىآوريم :
1 . معرفت و شناخت خدا :
سرآغاز عبادت خدا ، معرفت و شناخت او است و اساس معرفت هم توحيد و يكتا دانستن پروردگار متعال مىباشد استمرار نظام توحيدى و اختلال پيدا نكردن در مقام توحيد پروردگار متعال ، با نفى صفات از او ميسّر مىشود زيرا عقول شهادت مىدهند . كه هر صفت و موصوفى قهرا مخلوق و آفريده شده ، هستند و هر موصوفى خود گواهى مىدهد بالطّبع كه : براى او خالقى مىباشد و آن خالق هم نمىشود خود صفت يا موصوف باشد و براى شهادت دادن هر صفت و موصوفى به تحقيق قرين شدن يكى از آنها در كنار ديگرى و شهادت اقتران ، بر حدوث آنها ، لازم است حدوثى كه در مقابل ازليّت بوده و با همديگر در يك جا جمع نمىشوند .
پس نشناخته است خدا را كسى كه بسبب تشبيه كردن او به چيز ديگر ذات او را بشناسد . و به توحيد او نرسيده است كسى كه مىخواهد حقيقت و جوهر وجود او را به دست آورد و حقيقت و واقعيّت او را نيافته است كسى كه بهوسيله تمثيل و تشبيه به چيزهاى مناسب ، با او قدم بردارد . و او را تصديق نكرده است كسى كه او را پايانپذير بداند و او را اراده نكرده است كسى او را در چارچوب وهم و خيال گنجانده باشد . . . . » « 1 »
2 . روش تفسيرى او :
امام رضا ( ع ) از آباء و نياكان خويش از رسول اللّه ( ص ) روايت كرده است : « كه خداوند فرمود : به
هامش
( 1 ) التوحيد ص 98 ، حديث 23 .