از آنان از اهل و فرزند خود اطاعت مىكنند ، پس اقامت مىورزند پس آنان را از فرزندان و همسران خود تحذير مىنمايد و از اطاعت آنان نهى مىكند ولى برخى از آنان رهسپار مىگردند و آنان را انذار مىنمايد و مىگويد : به خدا قسم ! شما اگر به اين محل مهاجرت ننماييد و خداوند بين من و شما را در دار هجرت گرد هم آورد هرگز سودمند حال شما نخواهم بود وقتى خداوند ميان آنان را باهم جمع نمود به او دستور مىدهد كه با حسن ارتباط خود از آنان مواظبت كند و مىفرمايد :
« و انّ تعفوا و تصفحوا فإنّ اللّه غفور رحيم . » « 1 »
15 . مقصود از صبر چيست ؟
از معناى قول خداوند متعال جايى كه مىفرمايد :
« و جزاهم بما صبروا جنّة و حريرا » ( سوره دهر / آيه 12 ) امام ( ع ) در پاسخ فرمودند : در اثر آنچه كه بر فقر و مسكنت صبر نمودند و بر مصائب دنيا تحمّل ورزيدند . » « 2 »
16 . مقصود از علامات :
ابو الورد از امام باقر ( ع ) در تفسير كلام الهى جايى كه مىفرمايد : « و علامات و بالنّجم هم يهتدون » « 3 » روايت مىكند « مائيم آن ستارگان و داود جصّاص از امام صادق و امام رضا ( ع ) روايت نموده است كه فرمود نجم عبارت از رسول خدا ( ص ) و علامات ، ائمه و پيشوايان مىباشند . » « 4 »
17 . مقصود از اهل ذكر :
محمّد بن مسلم و جابر بن يزيد جعفى در تفسير آيه شريفه « فاسألوا اهل الذّكر إن كنتم لا تعلمون » « 5 » از امام باقر ( ع ) روايت نمودهاند كه مقصود از اهل ذكر ما اهل بيت رسالتيم و ابو زرعه گفته است راست گفته است به خدا ابو جعفر يكى از علماى بزرگ بود . » « 6 »
مرحوم شيخ طوسى مىافزايد :
خداوند متعال رسولش را « ذكر » ناميد جايى كه مىفرمايد : « قد أنزل اللّه إليكم ذكرا رسولا » ( طلاق / آيه 10 ) پس ذكر رسول خدا ( ع ) و اهل ذكر ، پيشوايان ( ع ) هستند . و اين سخن از امام باقر ( ع ) و صادق و رضا ( ع ) هم روايت شده است . در تفسير قطّان وكيع بن جراح ، اسماعيل سدّى ( سدّى كبير ) سفيان ثورى از حارث آمده است كه از امير المؤمنان از تفسير آيه ذكر پرسيدم فرمودند : « و اللّه ما اهل ذكريم ، اهل علم هستيم و مائيم معادن تأويل و تنزيل قرآن مجيد . » « 7 »
18 . شهداء كيانند ؟
ابو الورد از امام باقر ( ع ) روايت مىكند در تفسير آيه شريفه : « لتكونوا شهداء على النّاس » ( بقره / آيه 143 ) امام فرمودند : شهيدان ما هستيم . باز بريد بن معاويه عجلى يكى از اصحاب و ياران صادقين ( ع ) روايت مىكند در تفسير آيه « و كذلك جعلناكم أمّة وسطا » يعنى « عدلا لتكونوا شهداء على الناس ، و يكون الرّسول عليكم شهيدا » فرمودند : شهداء بر مردم جز ائمّه و رسولان افراد ديگرى نمىشوند و هرگز از امّت كسى نمىتواند در قيامت شاهد باشد چونكه در ميان آنان افرادى هستند كه به دسته سبزى نمىتوانند شهادت دهند . . . . « 8 »
19 . صبر چيست ؟
در تفسير قول پروردگار عالم جايى كه مىفرمايد :
« وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً »
« 9 »
فرمودند : مقصود تحمّل فقر و مسئلت و
هامش
( 1 ) سوره تغابن آيه 14 ، تفسير علىّ بن ابراهيم ص 684 .
( 2 ) كشف الغمة فى معرفة الائمة ج 2 ، ص 215 .
( 3 ) النحل آيه 16 .
( 4 ) مناقب آل ابى طالب ج 4 ، ص 193 .
( 5 ) سوره نحل آيه 43 ، الانبياء آيه 7 .
( 6 ) مناقب ابن شهرآشوب ج 4 ، ص 194 .
( 7 ) ابن شهرآشوب ، مناقب ج 4 ، ص 194 .
( 8 ) شهرآشوب ، مناقب ج 4 ، ص 194 .
( 9 ) سوره الدهر آيه 12 .