پرسشى امتحان كند پس از او پرسيد :
قربانت گردم : مقصود از رتق و فتق در آيهء شريفه « أ و لم ير الّذين كفروا أنّ السّماوات و الأرض ، كانتا رتقا ففتقناهما » ( سوره انبياء / آيه 30 ) چيست ؟ امام باقر 7 در پاسخ او فرمودند : « آسمان رتق بود كه باران نازل نمىنمود ، و زمين فتق بود نبات و علف بيرون نمىآورد پس عمرو بن عبيد ساكت و آرام شد و اعتراض خود را فروبرد . « 1 »
دوباره پرسيد : به من از معناى آيه « و من يحلل عليه غضبى ، فقد هوى » ( سورهء فرقان / آيه 75 ) مقصود از غضب خدا چيست ؟ امام ( ع ) در پاسخ فرمودند مقصود از غضب ، همان عقاب و سزا است اى عمرو ! كسى كه خيال كند كه خداوند از حالى به حال ديگرى منتقل مىگردد ، اشتباه كرده است و او را با اوصاف مخلوق توصيف نموده است خدا را هيچچيز ، متحوّل و متنقّل نمىسازد . » « 2 »
10 . مقصود از « يد » چيست ؟
محمّد بن مسلم گويد : از امام باقر ( ع ) از معناى آيهء شريفه « ما منعك أن تسجد لما خلقت بيدى » ( سوره ص / آيه 75 ) « چه مانع شد تا سجده نكنى بر آنچه كه با قدرت خود خلق نمودم » . امام ( ع ) در پاسخ فرمودند : هدف از كلمهء « يد » در لغت عرب ، قوّه و قدرت مىباشد خداوند متعال در آيهء شريفه مىفرمايد : « و أذكر عبدنا داود ذا الأيد » يا « و السّماء بنيناها بأيد » اى بقوّة و باز « و أيّدهم بروح القدس » يعنى تقويت نمود با روح القدس ، و بازگفته مىشود « لفلان عندى ، يد بيضاء » يعنى فلانى پيش من نعمت درخشان دارد . » « 3 »
11 . مقصود از « حق » چيست ؟
سؤال شد از قول خداوند متعال در آيه شريفه جايى كه مىفرمايد : « سنريهم آياتنا فى الآفاق و فى أنفسهم حتّى يتبيّن لهم أنّه الحق » ( فصلّت / آيه 53 ) در پاسخ فرمودند : در وجود خودشان « مسخ » را نشان مىدهد ، و در آفاق كمبود و شكست آفاق را مىبينند پس قدرت خدا را در انفس و آفاق خود مشاهده مىكنند و مقصود از تبيّن حق ، خروج و ظهور قائم آل محمّد ( ص ) مىباشد كه حقّى است از سوى خداوند عزّ و جلّ و رؤيت او حقّى است ضرورى . » « 4 »
12 . مقصود از سكينه چيست ؟
خداوند متعال مىفرمايد : « و هو الّذى أنزل السكينة فى قلوب المؤمنين » ( سوره الفتح / آيه 4 ) ابو حمزه ثمالى گويد : مقصود از سكينه را پرسيدم در پاسخ فرمودند : « آن ايمان مىباشد » و از معناى آيهء « و أيّدهم بروح منه » باز فرمودند : مقصود از آن « ايمان به خداست . » « 5 »
13 . مقصود از فرار بهسوى خدا چيست ؟
از آيهء شريفه « ففرّوا إلى اللّه ، إنّى لكم منه نذير مبين » ( الذاريات / آيه 50 ) از هدف فرار به خدا سؤال شد در پاسخ فرمودند : بهسوى خداوند متعال ، حج بگزاريد و بهسوى خداوند عزيمت كنيد . » « 6 »
14 . مقصود از عداوت اولاد و همسران چيست ؟
خداوند متعال مىفرمايد : « إنّ من أزواجكم و اولادكم ، عدوّ لكم فاحذروه » ( سوره تغابن / آيه 14 ) امام ( ع ) در تفسير آيهء فوق فرمودند :
« هنگامى كه فردى مىخواهد بهسوى رسول خدا ( ص ) مهاجرت كند فرزند و همسر به او آويزان مىگردند و مىگويند : ترا به خدا قسم مىدهيم از كنار ما نرو كه بعد از تو ضايع و تباه مىگرديم برخى
هامش
( 1 ) شبلنجى ، نور الأبصار ص 207 .
( 2 ) شيخ صدوق ، التّوحيد ص 168 .
( 3 ) هاشم بحرانى ، تفسير البرهان ج 4 ، ص 64 .
( 4 ) نعمانى ، الغيبة ص 44 .
( 5 ) تفسير البرهان ج 4 ، ص 195 - 237 .
( 6 ) تفسير البرهان ج 4 ، ص 195 و 237 .