برحذر داشت : « پس اكنون آگاه باشيد كه در مسير ناحق لغزيدهايد ، شما را مىبينم كه بىوقفه گام در راه پستى و انحطاط نهادهايد ، و آنكس را كه بايد قبض و بسط امور جامعه را در دست گيرد و به رتق و فتق أمور و مسائل ، طبق آئين خدا بپردازد ، از زعامت و منصبى كه حق مسلّم اوست دور ساختهايد . مىبينم كه با آسايش و آرامشطلبى خلوت گزيدهايد ، و پس از آنهمه ننگها كه در معيشت داشتيد ، اكنون به راحت و گشايش افتادهايد و به آسايشطلبى و راحتجويى فروغلتيدهايد .
مىبينم از آنچه كه در درون خود ذخيره كرده بوديد تهى شدهايد و آنچه را كه به گوارايى خورده بوديد بازگرداندهايد . « چه باك اگر شما ، و هرآنكس كه در روى زمين زندگى مىكند ، همگى كافر شوند و از خدا و مسير حق روى بگردانند ، كه خداوند بىنياز و ستوده است . » « 1 »
آگاه باشيد ، كه من آنچه گفتم با توجّه كامل و آگاهى فراگير به تمام سست عنصريها و رسوايىهايى است كه دلهايتان احساس مىكند اما اينها كه گفتم ، جوش درون و رازهايى بود كه در سينهء خود داشتم ؛ زهرى از دردهاى دلآزردهام بود كه بيرون ريختم ؛ و براهينى بود كه ارائه داشتم . . .
ليكن اكنون كه بااينهمه رازگشايى و برهاننمايى ، بازهم كارى از پيش نمىرود بگيريد اين شتر مغضوب را و از پشت آن سوارى ببريد . امّا بدانيد كه اين مركب را پشت مجروح ، و پاى فرسوده است . آن را ننگى است كه تا ابد بر دامن شما ، خواهد نشست .
بر آن داغ خشم و غضب پروردگار و ننگ جاويد خورده است و از پى خود آتشى دارد كه در دلها زبانه خواهد كشيد . شگفتا ! آيا در پيش چشم خداوند دست به چنين اعمالى آلودهايد ؟ امّا بدانيد كه « به زودى ستمكاران درخواهند يافت كه يك جا زير و زبر شدهاند . » « 2 »
و من فاطمه ، دختر همان كسى هستم كه بر شما اعلام خطر مىنمود و از عذابتان مىترسانيد . من نيز روياروى خود ، عذابى سنگين و عقابى سهمگين ، براى شما احساس مىكنم . حال هرچه خواهيد بكنيد ؛ ما هم آنچه كه بايد انجام دهيم ، انجام خواهيم داد . پس شما منتظر باشيد ، كه ما نيز در انتظار ( حق و روشن شدن حقيقت ) هستيم . « 3 » آنچنان كه گذشت خطبهء حضرت فاطمه زهرا ( ع ) نخستين بار در كتاب پرنكته و توجّهانگيز « بلاغات النّساء » ، تأليف احمد بن ابى طيفور ، [ متوفاى سال 280 هجرى ] ، از دانشمندان اهل سنّت عصر خلفاى عبّاسى نقل گرديده است .
ملاحظه مىفرمائيد اين بانوى بزرگ اسلام در اين يك خطبهء چند دقيقهاى ، چه تعداد از آيات الهى را مورد استناد قرار داده است و چگونه تفسير عالى قرآن به قرآن و آيه به آيه را از خود نشان داده است كه علّامه طباطبايىها و شيخ عبدهها بايد زانوى ادب به زمين بزنند و از مكتب عالى تفسيرى او ، بهرهها ببرند و نكتهها فراگيرند . ازاينرو ما نخستين بار او را در عداد مفسّرات قرآن مجيد آورديم و در عين حال او در تمام محورهاى 15 گانه حضور شايسته و جايگاه رفيع و بلندى دارند كه قرآن سرمنشأ تمام آن فضائل مىباشد . « 4 »
هامش
( 1 ) سوره ابراهيم آيه 8 « ان تكفروا انتم و من فى الأرض جميعا إنّ اللّه لغنى حميد » .
( 2 ) « و سيعلم الذين ظلموا اتى منقلب ينقلبون » / الشعراء آيه 227 .
( 3 ) در ترجمهء اين خطبه از نوشتهء روان و سليس شادروان آقاى صدر الدّين بلاغى و نيز از نثر دقيق آقاى على اكبر صادق ( رشاد ) استفاده شده است .
( 4 ) اخيرا شعر عربى شاعر پاكستانى محمّد اقبال را پيرامون زهراى اطهر ( س ) در كتابى از اهل سنّت مطالعه مىنمودم حيفم آمد جهت خوانندگان نقل ننمايم او مىسرايد : ؟