غلامعلى اويسى قزوينى ، يكى از اعلام فلسفى و تدريسى قزوينى ، در قرن چهاردهم و اوايل قرن پانزدهم هجرى مىباشد .
او كه در سال 1336 ، در قزوين متولّد گرديد ، مقدّمات علوم و فنون ادب را در زادگاه خويش ، نزد احمد عماد ، حاج سيّد جوادى و شيخ مهدى معروف به قاضى فراگرفت ، سپس سطوح فقه و اصول و مطوّل را از حوزهء علمى آقا سيّد محمد مهدى تقوى و شيخ احمد تألّهى به پايان رسانيد و نيز كلام و رسائل و مكاسب را نزد شيخ يحيى مفيدى و حكمت و فلسفه را از محضر فيلسوف شهير سيّد ابو الحسن رفيعى قزوينى ، فراگرفت . در حدود سال 1372 ه . ق ، به قم هجرت و خارج فقه را از حوزهء درس آية اللّه بروجردى و اصول را از درس آية اللّه شيخ عباس على شاهرودى و آية اللّه سيد محمد داماد بهرهمند گرديد . وى ساليان متمادى از محضر علّامهء طباطبايى ، صاحب تفسير « الميزان » ، تلمّذ كرد . در سالهاى آخر اقامت وى در قم ، مفسّر از اصحاب نزديك استادش محسوب مىگشت . او در سال 1380 ، به زادگاه خويش بازگشت و به تدريس فقه و اصول پرداخت و تدريس فلسفه در قزوين منحصر به او شد و تا آخرين روزهاى زندگى خويش در مدرسهء التفاتيه ، مشغول تدريس فلسفهء عالى بود و جمعى از افاضل طلّاب علوم دينى ، حلقهء درس او را تشكيل مىدادند .
تفسير او به فارسى ، با بهرهگيرى از روايات و مطالب فلسفى و عرفانى استوار است ، كه نوعا به زبان عربى نقل و سپس ترجمهء آن به فارسى بازگو مىشود .
با استشهاد از تفاسير كهن ، از جمله تفسير رازى و با نقل اقوال حكماء و عرفاء و استشهاد به اشعار ، در چند مجلّد قرار دارد كه در مدت سى سال ، جمع و تأليف نموده است . در اين مدّت ، از 1380 تا وفات در مسجد حليمه خاتون در شبهاى ماه رمضان براى شاگردان و طبقات مختلف درس تفسير القاء مىنمود و اين جلسه تفسير از باشكوهترين و پرجمعيتترين مجالس تفسير قزوين محسوب مىگشت . نسخهء اصل به خط مؤلّف در كتابخانهء شخصى وى ، در قزوين محفوظ است . » « 1 »
1100 . لغتنامه قرآن محمود عادل [ چ 1411 ق ]
مترجم و گردآورندهء آن آقاى محمود عادل ، يكى از پژوهشگران معارف قرآنى در قرن چهاردهم و اوايل قرن پانزدهم هجرى مىباشد .
در ميان علوم قرآنى و آثار مدوّن آن ، تدوين واژهنامهها و فرهنگهاى قرآنى با عناوين « مفردات القرآن » ، « معانى القرآن » « غرائب القرآن » از سابقهء كهنى ، برخوردار است در سدههاى اخير كه پژوهشهاى قرآنى ، ابعاد گستردهترى يافته است ، آثار سامان يافته در اين زمينه نيز ، از گسترش شايان توجّهى ، برخوردار شده است .
در سال 1402 « مجمع اللغة العربيّة » ، كه يكنهاد ذىصلاح در مصر ، در اينباره مىباشد ، تصميم گرفت كه فرهنگى روزآمد و دقيق ، مخصوص واژههاى قرآنى فراهم آورد ، پس از بررسىهاى فراوان و تنظيم آئيننامه نهائى با شركت چند تن از اساتيد و مفسّران ، بالاخره فرهنگ دو جلدى « معجم الفاظ القرآن الكريم » تدوين و نشر يافت . اين معجم از كارآمدترين و دقيقترين فرهنگهاى قرآنى است ، آهنگ مؤلّفان ، سامان دادن به لغتنامهء قرآنى بوده
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 578 به نقل از منابع :
گنجينهء دانشمندان ، ج 6 ، ص 166 - ذيل ترجمه مفيدى - يادداشتهاى شخصى آقاى شهيدى صالحى .