فانى زنوزى
ميرزا محمد حسن زنوزى متخلص به فانى فرزند مير عبد الرسول « 1 » زنوزى از سادات حسينى است . در هجدهم صفر سنهء 1172 در خوى تولد يافت و دوساله بود كه والدش به زادگاه نياكان خود زنوز كوچ كرد .
فانى در سنين جوانى در تبريز نزد مولانا محمد شفيع دهخوارقانى تربيت يافت . و بعد از آن 5 سال در خدمت مولانا عبد النبى طسوجى پسر شرف الدّين محمد در اكثر علوم ادبى و رياضى كسب فيض نمود ، تا در سنهء 1195 روانهء عتبات عاليات شد و در آنجا در خدمت آقا محمد بهبهانى و ميرزا مهدى شهرستانى و آقا سيد على تحصيل كرد و به سال 1203 به مشهد مقدس رفت و پس از دو سال توقف به سال 1205 سفرى به اصفهان كرد و مدتى نيز در آنجا از افاضات فضلا تمتع برد و به خوى مراجعت كرد و آنجا حسب الامر حسينقلى خان دنبلى كتاب « بحر العلوم » و « رياض الجنه » را تصنيف نمود .
وى در رياض الجنة به ترجمهء حال خود چنين اشاره كرده است :
« فانى مؤلف اين مجموعه نام بىنام اين مستهام در السنه و افواه معروف محمد حسن ، والد فقير الحاج مير عبد الرسول حسينى زنوزى است و زنوز قصبهييست از توابع مرند كه محل سكناى اجداد فقير است و تولد فقير در بلدهء فاخرهء خوى در سنهء 1172 روز شنبه هجدهم شهر صفر المظفر هشت ساعت از روز مزبور گذشته . . . بوده است . و بعد از دو سال والد از آنجا كوچ فرموده در قصبهء زنوز كه مسكن اجداد ايشان بوده متوطن شد . . .
همينكه سن فقير به ده دوازده رسيد و فىالجمله سواد فارسى پيدا كرد برداشته به
هامش
( 1 ) - ( مير عبد الرسول نيز فاضل و عالم بوده و در تاريخ 1204 ه ق . درگذشته است . عابد اصفهانى ضمن قصيدهيى تاريخ فوت او را چنين بيان كرده است :گلبن گلستان عز و شرف * دوحهء بوستان مجد و شرف
مير عبد الرسول قدوهء حاج * آن نكوطينت نكو منظر
آن به علم و عمل به عصر مثل * وان به فضل و هنر به دهر سمر
گشت از اين دار فانيش آخر * صدر دار القرار سدره مقر
از پى سال رحلتش عابد * كرد هر سو به پاى فكر گذر
به دو تاريخ از دو مصرع شد * هاتفى ناگه عاقبت رهبر
( بجنان با بتى چو لؤلؤ تر ) * ( مير عبد الرسول شد هم بر )1204 1204