اوصاف تو ديباچهء مجموعهء نطق * توحيد تو مشاطهء رخسار سخن « 1 »
سبحان اللّه « 2 » زهى رتبهء سخن كه اگر او را ميوهء پيشرس بوستان مظاهر تجليات گوناگون خوانم بجاست ، و اگر باعث نشو و نماى اشجار روضات انفسى « 3 » و آفاقى امر كن گويم سزا » .
بهگوان داس اين تذكره را توارد كلمات الشعراء دانسته است ، ولى چنين نيست ، چه سرخوش تراجم را با وجود اختصار دقيقتر از هميشه بهار نوشته ، و كشن چند اخلاص در بىدقتى افراط كرده است ، مثلا در ذيل الهى همدانى كه لقب و نامش عماد الدّين محمود است ، و ذكرش در ذيل خزينهء گنج گذشت ، مىنويسد :
« اسمش مير صدر الدّين على بن محمد شيرازى است و وى اهل همدان بوده ، و در سال 1010 هجرى به هند آمده ، و در دربار شاهى خيلى عزت و احتشام يافته ، و چون پزشك بوده او را مسيح الزمان لقب دادهاند » كه ترجمهء حكيم صدر الدّين على بن محمد شيرازى مخاطب به مسيح الزمان و متخلص به الهى را كه خود ممدوح مير عماد - الدّين محمود الهى اسدآبادى همدانى بوده ، در ذيل نام الهى همدانى آورده است .
نثر كتاب بهطورىكه نمونهء آن ديده شد ساده و خالى از تكلفات منشيانه است .
نسخه :
اشپرنگر ، ش 16 ، اندياآفيس ، ش 4401 ( مورخ 1138 ه ) ؛ اته ، ش 678
هامش
( 1 ) - نقوى بيت دوم را چنين آورده : اوصاف تو ديباچهء مجموعهء حسن - توصيف تو مشاطهء رخسار سخن » و صواب چنانست كه در متن آمده . تحفة الشعراء تأليف افضل بيگ قاقشال و زينة المدائح تأليف هماى مروزى نيز با همين رباعى آغاز شده و سرايندهء آن ناظم هروى است .
( 2 ) - نقوى « سبحن اللّه » نوشته است .
( 3 ) - نقوى « انفس » نوشته است ، ر ك : تذكرهنويسى فارسى در هند و پاكستان ، ( ص 229 ) .