2 - احوال و اشعار ناصر الدّين شاه قاجار .
3 - احوال و اشعار سلاطين و حكام و شاهزادگان ، از ابو ابراهيم اسماعيل سامانى تا يوسف عادل شاه دكنى ، شامل تراجم يكصد و سيزده نفر .
4 - شعراى متقدمين از ايران و ساير ممالك كه از سنهء 173 هجرى ، زمان مأمون عباسى ، زبان بشعر پارسى گشودهاند الى زمان سنهء ثمانمائه ، از ابو حفص حكيم سغدى سمرقندى تا يوسف غزنوى ، شامل تراجم سيصد و بيست و پنج شاعر .
5 - ذكر شعراى متوسطين ، از آهى ترشيزى ( كذا ، بجاى اهلى ترشيزى ) تا يحيى گيلانى ، شامل تراجم شصت و هفت نفر .
6 - ذكر شعراى معاصرين ، از اديب مراغهيى آذربايجانى تا يغماى جندقى ، شامل تراجم سيصد و شصت نفر .
7 - ذكر احوال و آثار مؤلف .
در سبب تأليف گويد :
« . . . احوال و اقوال شعراى عرفا و عرفاى شعرا را در تذكرهء رياض العارفين نام بفرمان قضا جريان قطب السلاطين سلطان محمد شاه قاجار نور اللّه مرقده جمع . . .
و هديهء آن درگاه فلك خرگاه نمودم . . . و باتمام تذكرهيى مشتمل بر اشعار فصحاى متقدمين و متوسطين و متأخرين و معاصرين كه جامع جميع اشعار شعرا و فصحاى عجم و پارسى زبانان كلّ بلاد عالم باشد اشارت فرمود ، تا بهنحوىكه در تاريخ دولت ابد مدّت مسطورست ، خامهء منشى قضا و قدر بر دفتر عمر مباركش خاتمه بنگاشت ، و تاج و تخت موروثى را به حضرت وليعهد . . . باز گذاشت » .
و بعد بذكر خدمات خود در دولت شاه ناصر الدّين پرداخته و در پايان مىنويسد كه : « . . . و اشارت كثير البشاره حضرت شاهنشاهى مقرر داشت كه كتاب تذكرهء جامعهء مجمع الفصحا را كه ناتمام مانده باتمام آورم ، و از آغاز ظهور شعر پارسى . . .
تاكنون كه سنهء 1284 هجريست جمع كرده ، اشعار فصحائى كه در عرض مدت يكهزار و يكصد سال بمرور دهور و كرور شهور ظهور كرده برنگارم ، چه كه هنوز در