در سبب تأليف گويد : « درين هنگام تذكرهء گلدستهء كرناتك رايق را به امعان نظر ملاحظه كردم ، احوال بعض سخنسنج را چون گل كاغذ بىبو يافتم ، يعنى بپاس قوميّت خلاف واقع بتحرير پرداخته و ذكر برخى از رهگذر ارتباط به طمطراق قلمى ساخته ، لهذا حقيقت حال هريك معنى طراز را با يازده غزل او بىارتكاب انتخاب بقيد قلم درآوردم ، و ديوان كسى كه همدست نشد اشعار او را از تذكرهء مذكور برداشتم ، و كسانى كه بعد انتقال رايق قدم بر جادهء فكر گذاشتند ، اسامى آنها نيز با چند غزل داخل ساخته موسوم به صبح وطن گردانيدم ، تا عيار سخنشان به نقادان اين فن هويدا گردد كه سره چيست و ناسره كيست . در صورت انتخاب اين معنى بظهور نمىپيوندد ، پس گوهر انصاف در صدف كف عزيزانست و بس » ( ص 3 ) .
نظم و نثر اين كتاب مربوط بدورهء انحطاط شعر و ادب فارسى در هندوستان است .
معذلك شعراى اين دوره در احياى شعر تلاشى و شور و شوقى داشتهاند .
تذكرهء صبح وطن باهتمام و تصحيح محمد حسين راقم كه خود يكى از صاحبان تراجم است ، و به خط نسخ و نستعليق محمد غوث كاتب بسال 1292 ه ق برابر با 1842 م ، در مطبع كشن راج واقع در مدارس در 225 صفحه بقطع وزيرى و چاپ سنگى منتشر گرديده ، و در سال 1295 با همان مشخصات بطبع ثانى رسيده است « 1 » .
براى ترجمه و آثار مؤلف رجوع شود به ذيل گلزار اعظم كه تذكرهء ديگرى ازوست و ذكرش خواهد آمد .
هامش
( 1 ) - دكتر نقوى پاكستانى در كتاب خود ( ص 551 ) مىنويسد كه صبح وطن فقط يكبار در 1258 در مدراس بطبع رسيده ولى مشخصات اين طبع را ذكر نكرده است ، و با آنكه يادداشت خود را از روى دو چاپى كه مذكور افتاد تنظيم نموده معلوم نيست كه چرا از ذكر دو چاپ مزبور چشمپوشيده و تاريخ و چاپ بىاصلى را پيش كشيده است .