رتبهء هريك از ايشان ظاهر گردد ، . . . بر راى ارباب فطنت و ذكا و اصحاب نظم و انشا پوشيده نماند كه خاتمهء كتاب خلاصة الاشعار را بعدد بروج آسمان بر دوازده اصل قسمت نموديم ، و باز هر اصلى را به دو فصل تقسيم كرديم ، برين ترتيب : فصل اول در ذكر سخنورانى كه اليوم بازار فصاحت بدرر الفاظ ايشان آراسته و دكان بلاغت بغرر معانى ايشان پيراسته . . . فصل دوم در ايراد اشعار سخنورانى كه بعضى از آن قبيلاند كه بندهء بىمقدار به خدمت ايشان در صغر سن رسيده و فيض بىنهايت از نظر كيميا اثر ايشان يافته و الحال در عرصهء فنا ساكناند ، و جمعى ديگر از ايشان را نديده و بملازمت نرسيده ، و چون مصدوقهء حب الوطن من الايمان حديثى است صحيح و كلاميست در غايت شهرت ، لازم بود كه ابتدا از شاعران دارالمؤمنين كاشان نمودن . . . »
« اصل اول در ذكر شعراى دارالمؤمنين كاشان
حماها اللّه عن آفات الزّمان و فتن الدّوران و درو دو فصلست ، فصل اول در ذكر مخاديمى كه اليوم در عرصهء حيات جلوهگرند و بعضى را بملازمت مىرسيم ، و بشرف قدوم ايشان مشرف مىشويم ، از آن جمله :
حسّان العجم مولانا محتشم ، امير رفيع الدّين حيدر معمائى ، امير معز الدّين محمد « 1 » ، خواجه امين الدّين محمد ، ميرزا حسابى ، مولانا ضياء الدّين محمد ، ميرزا جلال حكيم ، مولانا ركن الدّين مسعود ، ميرزا ابو طالب حسينى طباطبا م 1010 ، مير رفيع الدّين حسين ، ابو تراب بيگ قاضى برهان الدّين محمد باقر ، مير ركن الدّين مسعود ركنى ، ميريعقوبى قمى كاشانى م 988 ، مولانا جلال الدّين محمد ، مير نظام الدّين هاشمى م 991 ، مولانا موحد الدّين فهمى ، مير على اكبر تشبيهى ، مولانا شجاع الدّين غضنفر ، مولانا كمال الدّين حاتم ، مولانا مظفر الدّين حسرتى ، مولانا رضائى ، مولانا فريد الدّين شعيب جوشقانى ، مولانا وحشتى جوشقانى ( خواجه حسين ) ، مولانا افضل دوتارى نطنزى مقتول در 994 ، مولانا شرف اردستانى ، مولانا حيدر ذهنى ، مولانا مقصود كاشى ( م 987 - خوشطبع ) ، مولانا حياتى كاشى ، خواجگى عنايت كاشى ، مولانا
هامش
( 1 ) - در شهور سنهء خمس و تسعين و تسعمائه در كاشان فوت شد ، « گلستان هنر » .