دوم آنكه از حرف ( س ) تا ( ى ) بايد باشد تاكنون در جايى ديده نشده است .
اين تذكره هيچگونه مشابهتى با خراباتهاى ديگر ندارد .
درين مجلد از 105 نفر شعر و شرح حال مسطورست ، و از 173 نفر فقط منتخبات اشعار .
بعضى از تراجم مفصلست و برخى مختصر ، همچنين است اشعار شعرايى كه ترجمهشان نانويس مانده است .
مؤلف نام خويش را ذكر نكرده ولى نام تذكرهء خود را در سه موضع بقلم آورده است :
1 - در ترجمهء خواجه حسين ثنايى مشهدى مىنويسد : « و فقير حقير راقم اين مجموعه موسوم به خرابات در هرات در كودكى به خدمت ايشان مشرف شد » .
2 - در ذكر مولانا دوست محمد استرآبادى گويد : « و رباعيات عارفانهء عاشقانه ازو در جرايد مستعدان يافت شد ، چند رباعى از آن درين مجموعه كه موسومست به خرابات قلمى شد » .
3 - در احوال رستم ميرزاى صفوى متخلص به فدائى نوشته است كه : « حالات و واقعات ايشان بسيارست ، فىالجمله درين مجموعه مختصرى نوشته شد كه انشاءاللّه در جنگى كه موسوم به خرابات است ، كما هو ينبغى نوشته شود » .
اين مجلد از سال 1010 تا 1025 هجرى در دست تأليف بوده ، چنان كه مؤلف در ترجمهء تاجرى خوانسارى گويد : « الحال كه 1010 است در هندست » و در ذكر مير ابو البقاى تفرشى مذكور داشته كه : « در شهور سنهء 1025 بعد از فتح هرات كه نواب كامياب صاحبقرانى تفرش را بعد از فوت مرحوم ولى خان به نواب حسين خان ميرزا ولىنعمت اين فقير مرحمت فرمودند ، در خدمت نواب مشار اليه وارد تفرش شد ، و ملاقات سيد مشار اليه و مير محمد حسين برادر او كه در كمال فضيلت و منشى خوب ، و افصح -
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 468
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٤٦٨