واقع شد زاده بود ، و اين كتاب را بعمر شصت و چهارسالگى خود وقتى نوشت كه از تأليف مقالات 130 سال گذشته بود .
خليل درين كتاب شرح حال شعرائى را فراهم آورده كه از مدت زياده از يكصد سال مشعل شعر فارسى را در سند فروزان داشته بودند ، و بعد از چند سال درگذشت خليل به كلى خاموش ماند » .
شرحى كه گذشت بقلم پير حسام الدّين راشدى مصحح دانشمند اين كتابست ، و وى در سال 1958 م تكملهء مزبور را با حواشى و تعليقات مفيد و تصاوير عديده جزو سلسلهء نشرات فارسى انجمن ادبى سند بطبع رسانيده و جمعا داراى يكصد و سه ترجمه است ، با تقريظى بقلم استاد سعيد نفيسى و مقدمهء مصحح در 36 + 912 صفحه .
استاد نفيسى نوشتهاند كه : « اين كتاب بيشتر ازينجهت براى ما ايرانيان بهرهبخش و سودمندست ، كه شامل آثار گويندگانيست از دورهاى كه متأسفانه شبه قارهء هند و پاكستان كمتر با ايران رابطهء معنوى داشته است ، درين دوره استقلال ديرين هند از ميان رفته و ناچار حوادث ناگوارى كه برين كشور پهناور گذشته روز به روز زبان فارسى را درين سرزمين بزرگ ، بزوال نزديكتر كرده است ، و اگر استقلال پاكستان پيش نمىآمد و دوباره برادران پاكستانى ما در احياى سنن ادبى ديرين مردانه نمىكوشيدند ، بيم فراموشى مىرفت » « ص 19 » .
مصحح دانشمند مىنويسد : « مخدوم خليل درين كتاب شرح حال شعرا را در نهايت اختصار داده ، و تاريخ وفات همان شعرا را هم ننوشته كه در ايام حياتش درگذشتهاند ، ولى ما كوشيديم كه دربارهء اكثر شعرا معلومات ديگرى را فراهم آوريم ، و تواريخ تولد و وفات و غيره را در حواشى ثبت گردانيم ، و تأليفات هر فرد را كه بما معلوم بود ، يادآورى كنيم كه درين سلسله يك فهرست مكمل تأليفات علّامه مخدوم محمد هاشم را نيز ترتيب كردهايم ، و در حواشى برخى اشعار را هم افزودهايم ، و احوال برخى از شعراى ديگر همين عصر را هم دادهايم » « ص 35 » .
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 413
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص٤١٣