ترجمهء مؤلف :
ترجمهء خليل و خاندان وى در تكملهء مقالات الشعراء ( با حواشى مصحح ) از صفحهء 167 تا 263 مسطورست ، و آقاى حسام الدّين راشدى در مقدمه آوردهاند كه : « مخدوم محمد ابراهيم خليل تتوى ( المتوفى 1317 ه ) در جمادى الاولى 1243 ه به دنيا آمد ، در 1250 ه آموزش قرآن مجيد را بتكميل رسانيد .
وقتى كه سند بدست انگليس آمد ( - 1259 ه ) سنين عمر مخدوم محمد ابراهيم خليل ( 17 ) و آموزش عربى و فارسى را ختم كرده بود .
از احوال مخدوم خليل فقط همان قدر معلومات داريم كه خود وى در تكمله ( رك : ص 167 ) نگاشته ، و از آن پديد مىآيد كه بعمر هفتسالگى قرآن شريف را خواند ، و بعد از آن به خواندن كتب نصاب فارسى و عربى پرداخت ، كتب مروجه صرف و نحو ، اصول ، منطق ، رياضى ، حديث ، تفسير ، فقه ، اصول ، حديث و علم مناظره را خواند .
در محيطى كه خليل چشم به دنيا گشوده و پرورش يافته بود ، و با كسانى كه صحبت كرده و از آنها فيوض انسانى كسب كرده بود ، تمام آنها صوفى و عالم و مردم صاحب سلوك و طريقت و اهل عرفان و ايقان بودند .
بنا بر آن وقتى كه بسن شباب رسيد ، صوفى باصفا و اهل دل و عرفان بارآمد ، و پيرو طريقت گرديد ، كه نه تمام زندگى وى ، بلكه شاعرى و نثرنويسيش نيز نمودار اين اثرست ، نظم وى تماما همين رنگ دارد ، و نمونهء نثر او هم درين تكمله زير نظر ماست » .
« نقل و اقتباس از اجزاء مختلف مقدمهء مصحح دانشمند آقاى پير حسام الدّين راشدى » .
نمونهء آثار منظوم اوست :
از لبش جوش حلاوت بكلامست اينجا * از قدش شور قيامت بقيامست اينجا
* * *