تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 372

مساهمون:

ص٣٧٢

تذكرهء منظوم رشحه تصنيف ميرزا محمد باقر رشحهء اصفهانى در 1250 ه ق

اصل منظومه مثنوى عاشقانه‌ايست بر وزن ليلى و مجنون نظامى در سرگذشت ساختگى نوروز دختر بختيارى و جمشيد پسر وزير خان ختا كه ميرزا محمد باقر رشحهء اصفهانى در سال 1250 هجرى قمرى سروده و مختومست بنام ميرزا حسين خان علوى وزير نايين و دعاى دوام و بقاى دولت فتحعلى شاه قاجار . رشحه در اواسط داستان دنبالهء مطلب را رها كرده و بموضوعات ديگرى از قبيل آثار ملوك عجم و نصايح ايشان پرداخته است ، به‌همين‌جهت هم فصلى در ناتمام ماندن داستان و سفاهت ناتمامان ساخته و چند حكايت بىموجب و بىمورد بر سبيل تمثيل بنظم آورده و دوباره دنبالهء داستان نوروز و جمشيد را پيش كشيده ، نخست از مكاتبهء دو دلداده سخن گفته و بلافاصله از رفتن نوروز در ركاب جمشيد بجانب صحرا و شكار و افسانه گفتنش در وقت خواب براى جمشيد حرف زده ، و در بازگشت به خانه ، جمشيد از نوروز خواسته است تا تراجم شعراى عصر را بنظم ادا كند ، مشروط بر اينكه ذكر هر شاعرى در سه بيت بنظم آيد و از اشعار هريك دو بيت بيشتر نياورد . در نتيجه تذكرة الشعراى منظوم و مفيدى از كار درآمده است ، مشتمل بر ذكر يك‌صد و سى و هفت شاعر معاصر ، با اين امتياز كه بعضى از شعراى مذكور در آن را در تذكره‌هاى ديگر نمىتوان يافت . ترتيب تراجم الفباييست از سيد احمد يزدى تا ميرزا حسين يارى اصفهانى و نام اصلى هر شاعر و موطن وى نيز در كنار ترجمه‌اش ذكر شده است . اشعار صاف و پخته و يكدست است و با محدوديت و التزامى كه مصنف داشته به خوبى از عهدهء اين كار برآمده ، بخصوص كه بيت سوم هيچ شرح‌حالى كه در توصيف شعر صاحب عنوان و نحوهء انتخاب آنست با بيت سوم شرح حال شاعر ديگر لفظا مشابه نيست و اين خود از كمال استاديست .