تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 351

مساهمون:

ص٣٥١
اين تذكره يك‌بار در لكهنو بضميمهء كليات حزين بسال 1293 قمرى و يك‌بار در كانپور بسال 1311 به همان نحو بطبع سنگى و بار سوم مستقلا در اصفهان بسال 1334 شمسى با مقدمهء دانشمند فقيد مرحوم محمد باقر الفت بطبع سربى رسيده است ، مقدمهء ديوان چهارم حزين هم در آخر اين چاپ آمده است . حزين شاعرى پركار و عالمى نامدار بوده آثار بسيار از خود بجا گذارده و ترجمهء احوالش بتفصيل در تمام تذكره‌هاى هم‌زمان وى و بيشتر تذكره‌هاى متاخر از قبيل : رياض الشعراء ، خزانهء عامره ، مجمع النفائس ، سفينهء خوش‌گو ، تاريخ محمدى ، آتشكده ، سير المتأخرين ، خلاصة الكلام ، عقد ثريا ، صحف ابراهيم ، خلاصة الافكار ، مخزن - الغرائب ، مرآت آفتاب‌نما ، آرايش محفل ، نشتر عشق ، نغمهء عندليب ، هفت آسمان ، شمع انجمن ، نجوم السماء ، تذكرهء حسينى ، مردم‌ديده ، انجمن خاقان ، مجمع الفصحا ، ريحانة الادب و مانند اين‌ها مسطورست . سفينهء على حزين نيز تذكره‌گونه‌ايست از همو كه بطبع رسيده است و ذكرش خواهد آمد ، وى عدد ابيات ديوان خود را پنجاه هزار گفته و اين بيت حاكى ازين معنيست :
بعد پنجه هزار شعر گزين * كه درآمد بدفتر تدوين
اين پنجاه هزار بيت شامل چهار ديوان بوده كه سه ديوان اول به شرحى كه در تاريخ احوال خود نوشته است ، از بين رفته و ديوان چهارم را در هند گفته و همان‌جا هم بطبع رسيده است ، اين نسخه كه كليات حزين نام دارد مشتملست بر تاريخ احوال و قصائد و غزليات و مثنويات و مقطعات و رباعيات و متفرقات و تذكرة المعاصرين . از كليات وى كه كامل‌تر از نسخهء چاپيست يك نسخه ريو درج 2 ص 717 الف معرفى كرده است و نسخهء ديگر بشمارهء 1971 مورخ 1228 ه ق در مجلس موجودست . مثنويات حزين عبارتست از : صفير دل ، وديعة البديعة ، فرهنگنامه ، تذكرة - العاشقين ، خرابات ، چمن و انجمن ، مطمح الانظار . و از آثار منثور اوست : رساله در حقيقت نفس و تجرد ، فرس‌نامه ، دو رساله در تفسير